- مقدّمه ناشر 1
- مقدّمه مؤلف 3
- فصل اوّل: آفرینش انسان 5
- اشاره 5
- درس اول: ابتدای شکل گیری عالم 6
- اشاره 6
- آب مادّه اصلی همه موجودات مادّی 7
- منشأ پدید آمدن اختلاف ها در موجودات 11
- چکیده درس اوّل 15
- خودآزمایی 16
- اشاره 17
- درس دوم: مراحل خلقت انسان 17
- اشاره 18
- 1. انسان در عالم ارواح 18
- کثرت روایات عالم ارواح 21
- 2. انسان در عالم ذرّ (= عهد = میثاق = الست) 22
- چکیده درس دوّم 25
- خودآزمایی 26
- درس سوم: روح و بدن 27
- اشاره 27
- زمان و محلّ ترکیب روح و بدن 28
- کیفیّت قرار گرفتن روح در بدن 32
- نقش روح و بدن در حقیت انسان 33
- چکیده درس سوّم 36
- خودآزمایی 37
- درس چهارم:حقیقت روح و بدن 38
- اشاره 38
- عدم تجرّد روح 39
- معانی روح در قرآن و حدیث 43
- خودآزمایی 46
- چکیده درس چهارم 46
- اشاره 47
- درس پنجم: انسان در دنیا 47
- خلقت انسان از خاک 48
- دلالت آیات قرآن بر خلقت انسان از خاک 50
- دلالت روایات بر خلقت انسان از خاک 52
- چکیده درس پنجم 55
- خودآزمایی 55
- فصل دوم: بازگشت انسان 56
- اشاره 56
- درس ششم: جایگاه اعتقادی معاد 57
- اشاره 57
- معنای لغوی معاد 58
- اهمّیّت معاد 59
- معنای اصطلاحی معاد 59
- آثار اعتقاد به معاد 60
- 1. عدل الاهی 61
- اشاره 61
- لزوم و ضرورت معاد 61
- 2. حکمت الهی 65
- معاد، ضرورت ادیان 66
- معاد وحوش و حیوانات 68
- چکیده درس ششم 70
- خودآزمایی 71
- اشاره 72
- درس هفتم: امکان معاد 72
- اشاره 73
- الف: شواهد قرآنی 73
- زنده شدن مردگان در دنیا 73
- 1. زنده شدن مقتول بنی اسرائیل 74
- 2. زنده شدن حضرت عزیر بعد از صد سال 75
- 3. زنده شدن پرنده های حضرت ابراهیم (علیه السلام) 76
- ب: شواهد روایی 79
- چکیده درس هفتم 80
- خودآزمایی 81
- اشاره 82
- درس هشتم: شبهات منکران معاد 82
- 1. شبهات منکران و پاسخ قرآن به آن ها 83
- 2. شبهه آکل و مأکول 87
- چکیده درس هشتم 90
- خودآزمایی 90
- درس نهم: مرگ 91
- اشاره 91
- مرگ و خواب 92
- احتضار 99
- چهره فرشته مرگ در حال قبض روح 100
- کیفیّت قبض روح مؤمن و فاجر 101
- سختی دوری از دوستان و آشنایان 105
- درد و رنج مؤمن درحال احتضار کفاره گناهان اوست 108
- حضور پیامبر و ائمه (علیهم السلام) نزد محتضر 109
- چکیده درس نهم 110
- خودآزمایی 110
- درس دهم: برزخ 112
- اشاره 112
- معنای برزخ 113
- برزخ منزلی از منازل آخرت 116
- سؤال قبر 118
- چکیده درس دهم 123
- خودآزمایی 124
- درس یازدهم: عذاب برزخ 125
- اشاره 125
- فشار قبر 126
- عوامل مؤثّر بر فشار قبر 128
- عوامل مؤثّر بر رفع فشار قبر 129
- 1. حجّ 129
- 2. خواندن آیه الکرسی 130
- 3. چهار روز روزه گرفتن در ماه رجب 130
- 4. قرائت سوره ملک 130
- 5. رکوع کامل 131
- 6. خواندن سوره نساء 131
- 8. شکیبایی زن بر بدخویی شوهرش 131
- 7. چهار بار حج رفتن 131
- 10. مرگ در روز یا شب جمعه 132
- 9. وضو 132
- 11. جریده 133
- 12. آب پاشیدن بر روی قبر 133
- 13. کارهای خوب فرزندان 134
- خودآزمایی 136
- چکیده درس یازدهم 136
- اشاره 137
- درس دوازدهم: وضعیّت ارواح در برزخ 137
- وضعیّت ارواح در برزخ 138
- آگاهی ارواح در برزخ از احوال دنیا 141
- مسخ در برزخ 144
- بازگشت از برزخ به دنیا 145
- چکیده درس دوازدهم 146
- خودآزمایی 147
- اشاره 148
- درس سیزدهم: فنای عالم و برپایی قیامت 148
- نفخه اول 149
- اشاره 149
- نفخ صور 149
- نفخه دوم 153
- مواقف قیامت و محاسبه اعمال 155
- چکیده درس سیزدهم 159
- خودآزمایی 159
- اشاره 161
- درس چهاردهم: کیفیّت زنده شدن مردگان و قیامت 161
- 1. بارش باران و جمع شدن ابدان مردگان 162
- 2. تشبیه معاد به رویش زمین 167
- چکیده درس چهاردهم 170
- خودآزمایی 170
- اشاره 171
- درس پانزدهم: واژه های کلیدی معاد در قرآن 171
- 1. عود و اعاده 172
- 2. ایاب، رجوع، صیرورت 174
- 3. احیاء، بعث، بعثره و قیام 177
- 4. حشر، جمع و نشر 178
- 5. لقاء الله و حضور 179
- 6. خروج و اخراج 180
- خودآزمایی 181
- چکیده درس پانزدهم 181
- اشاره 182
- درس شانزدهم: کیفر اعمال 182
- محلّ کیفر 183
- آیا جزای عمل عین عمل است؟ 187
- چکیده درس شانزدهم 193
- خودآزمایی 194
- اشاره 195
- درس هفدهم: تجسم اعمال 195
- همراهی عمل با انسان 196
- حبط و تکفیر 198
- چکیده درس هفدهم 205
- خودآزمایی 206
- اشاره 207
- درس هجدهم: شفاعت 207
- معنای شفاعت 208
- اهمیّت شفاعت 210
- شفاعت کنندگان 211
- شفاعت شوندگان 212
- محلّ شفاعت 214
- چکیده درس هیجدهم 217
- خودآزمایی 218
- اشاره 219
- درس نوزدهم: بهشت و جهنّم (1) 219
- مخلوق بودن بهشت و جهنّم 220
- هر انسانی منزلی در بهشت و منزلی در جهنّم دارد 224
- بهشت و جهنّم برزخ 225
- درجات بهشت 227
- چکیده درس نوزدهم 229
- خودآزمایی 230
- اشاره 231
- درس بیستم: بهشت و جهنّم (2) 231
- درکات جهنّم 232
- تفاوت های دنیا و آخرت و لذّتها و عذابهای آن دو 234
- خلود 239
- روییدن ترتیزک در زمین جهنّم 241
- چکیده درس بیستم 242
- خودآزمایی 242
- فهرست منابع 244
مَنْ أَشْبَعَ جَائِعاً أَجْرَی اللَّهُ لَهُ نَهَراً فِی الْجَنَّه. (1)
هر کس گرسنه ای را سیر کند خداوند نهری را در بهشت برای او جاری می سازد.
از مجموع آیات و روایات استفاده می شود که اصل بهشت و جهنّم الآن مخلوق است و هر روز در آن دو نعمت ها و اسباب عذاب با اعمال انسان ها کم یا زیاد می شود.
هر انسانی منزلی در بهشت و منزلی در جهنّم دارد
در حدیثی که مرحوم علی بن ابراهیم و صدوق؛ هر دو نقل کرده اند امام صادق (علیه السلام) فرموده است که خداوند متعال برای هر انسانی منزلی در بهشت و منزلی در جهنّم خلق کرده است. هنگامی که آن ها خانه های خویش را در جهنّم و بهشت می بینند مؤمنان از این که از خانه دوزخی خویش دور شده اند خوشحال می شوند و کفّار از دیدن خانه های خویش در بهشت حسرت می خورند :
مَا خَلَقَ اللّه خَلْقاً إلّا جَعَلَ لَهُ فِی الْج_َنَّهِ مَنْزِلاً وَ فِی النّارِ مَنْزِلاً فَإذَا دَخَلَ أهْلُ الْجَن_َّهِ الْجَن_َّهَ وَ أهلُ النّارِ النّارَ ناَدی مُنَادٍ یَا أهْلَ الْجَن_َّهِ: أشرِفُوا فَیُشْرِفُونَ عَلَی أهْلِ النّارِ وَ تُرْفَعُ لَه_ُمْ مَنَازِلُه_ُمْ فِیهَا ثُمَّ یُقَالُ لَه_ُمْ: هَذِهِ مَنَازِلِکُمُ الَّتِی لَوْ عَصَیْتُمُ اللّهَ لَدَخَلْتُمُوهَا یَعْنِی النَّارَ. قَالَ فَلَوْ أنَّ أحَداً مَاتَ فَرَحاً لَم_َاتَ أهْلُ الجَن_َّهِ فِی ذلِکَ الیَوْمِ فَرَحاً لِمَا صَرَفَ عَنْهُمْ مِنَ الْعَذَابِ.
ثُمَّ یُنَادِی مُنَادٍ: یَا أهْلَ النّارِ إرْفَعُوا رُءُوسَکُمْ فَیَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ فَیَنْظُرُونَ مَنَازِلَه_ُمْ فِی الْجَن_َّهِ وَ مَا فِیهَا مِنَ النَّعِیمِ فَیُقَالُ لَه_ُمْ هَذِهِ مَنَازِلِکُمُ الَّتِی لَوْ أطَعْتُمْ رَبَّکُمْ لَدَخَلْتُمُوهَا. قَالَ فَلَوْ أنَّ أحَداً مَاتَ حُزْناً لَم_َاتَ أهْلُ النَّارِ حُزْنَاً.
1- . ثواب الاعمال / 184؛ الدعوات / 142؛ بحارالانوار71 / 386.