انسان و معاد صفحه 227

کَانَتْ مِنْ جِنَانِ الدُّنْیَا تَطْلُعُ فِیهَا الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ لَوْ کَانَتْ مِنْ جِنَانِ الآخِرَهِ مَا خَرَجَ مِنْهَا أَبَدا. (1)

آن از بهشت های دنیا بود که خورشید و ماه در آن طلوع می کرد. و چنانچه از باغ های بهشت آخرت می بود هرگز حضرت آدم از آن خارج نمی شد.

درجات بهشت

بدیهی است که کارهای نیک و بد آدمی دریک درجه نیستند برخی خوب و برخی دیگر خوب تر، و برخی بد و برخی دیگر بدترند. و انسان ها هم از جهت ایمان و کفر درجات مختلف دارند. برخی در درجه اوّل ایمان و برخی در درجه دهم آن هستند. و کفر و شرک هم انواع گوناگون دارد و اختلاف مرتبه میان  آن ها واضح و روشن است. و این اختلاف ها مقتضی آن است که ثواب و عقاب  آن ها هم مختلف باشد. به همین جهت است که می بینیم در بهشت و جهنّم انواع مختلف نعمت ها و لذّت ها و عقاب ها و عذاب ها وجود دارد. بلکه اضافه بر اختلاف انواع، درجات و درکات مختلف نیز در بهشت و جهنّم موجود است.

در قرآن کریم به درجات مختلف بهشت در آیاتی اشاره شده است :

وَمَنْ یَأْتِهِ مُ_ؤْمِناً قَدْ عَمِلَ آلصّالِحاتِ فَأُول_ئِکَ لَهُمُ آلدَّرَجاتُ آلعُلی * جَنّاتُ عَدْنٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِ_ها آلأَنْهارُ خالِدِینَ فِ_یها وَذلِکَ جَزاءُ مَنْ تَزَکّی. (2)

و آن کس که به سوی خدا بیاید در حالی که مؤمن است و عمل های صالح انجام داده است پس آنان را درجاتی بلند و بالا هست ؛ باغ های دائمی که از زیر  آن ها جوی ها روان است. آنان تا ابد در آن جا هستند و این است جزای کسی که پاک باشد.