انسان و معاد صفحه 61

مجازات انسان ها در مقابل اعمالشان یکی از عوامل مهمّ ثمر دهی دعوت پیامبران الاهی است که بدون آن پذیرش دین از سوی انسان ها _ با توجّه به شرایط موجود در دنیا _ به طور معمول امکان پذیر نیست و در نتیجه عبادت خداوند متعال در دنیا به عدّه ای معدود از اولیای خاص الاهی که در مرتبه عالی معرفت خداوند متعال قرار دارند، محدود می گردد. زیرا عبادت بیشتر بندگان الاهی یا برای دوری از آتش جهنّم است و یا برای رسیدن به نعمت های جاودان بهشتی. و با وجود معاد و مجازات اعمال در قیامت است که بیشتر انسان ها علی رغم مشکلات فراوان زندگی دنیا امیدوارانه به حیات خویش ادامه می دهند و هیچ گونه یأس و ناامیدی و احساس پوچی به خود راه نمی دهند.

و نیز اعتقاد به معاد و روز جزا انگیزه بسیار نیرومندی برای رعایت حقوق دیگران و آبادانی دنیا است.

لزوم و ضرورت معاد

اشاره

لزوم معاد را از دو طریق می توان اثبات کرد :

1. عدل الاهی

لزوم معاد از راه عدل الاهی به دو شیوه قابل اثبات است :

اوّل اینکه می دانیم خوبی و بدی و اطاعت و عصیان مساوی نیستند و میان آن دو فرق است. و خداوند متعال هم به این امر تصریح فرموده و فرق میان مؤمن و فاسق و نیکوکار و پرهیزکار را مسلّم دانسته است :

أَمْ حَسِبَ آلَّذِینَ آجْتَرَحُوا السَّ_یِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ کَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا آلصّالِحاتِ سَواءً مَحْیاهُمْ وَمَماتُهُمْ ساءَ مایَحْکُمُونَ. (1)