انسان و معاد صفحه 65

شده و هیچ کس وفادارتر از او به پیمان خویش نیست.

آنچه ذکر شد در مورد وعده پاداش اعمال نیک بود ولی وعده الاهی در مورد معاد به این جا ختم نمی شود و در آیات دیگری خود معاد وعده الاهی قرار گرفته و به تحقّق آن تأکید شده است :

کَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِ_یدُهُ وَعْداً عَلَیْنا إِنّا کُنّا فاعِلِ_ینَ. (1)

همان طور که خلق اوّل را آغاز کردیم آن را باز می گردانیم. وعده ای است بر عهده ما به یقین انجامش خواهیم داد.

2. حکمت الهی

اما لزوم معاد از راه حکمت الاهی هم به این صورت قابل اثبات است که اگر انسان با مرگ نابود شده، از بین برود و حیات جدیدی برای او نباشد، این همه اخبار از عالم آخرت و بهشت و جهنم و وعد و وعیدهایی که توسط پیامبران الاهی به مردم رسیده، همه لغو و بیهوده می شود. و چون خداوند متعال حکیم است و کار لغو و بیهوده از حکیم سر نمی زند پس اقتضای حکمت الاهی آن است که انسان پس از مرگ دوباره حیات تازه ای داشته باشد. پروردگار خود نیز در قرآن کریم این امر را مورد تأکید قرار داده می فرماید :

أَفَحَسِ_بْتُمْ أَنَّما خَلَ_قْناکُمْ عَ_بَثاً وَأَنَّکُمْ إِلَیْنا لاتُ_رْجَعُونَ. (2)

آیا گمان می کنید که شما را بیهوده خلق کردیم و به سوی ما باز نخواهید گشت؟

أَیَحْسَبُ آلإِنْسانُ أَنْ یُتْرَک َ سَدیً. (3)

1- . انبیاء(21) / 104.
2- . مؤمنون(23) / 115.
3- . قیامت(75) / 36.