- پیش گفتار 3
- اشاره 5
- فصل اول: کلیات 5
- اهمیت معاد 6
- تاریخچه اعتقاد به معاد 8
- نتایج ایمان به معاد 10
- اشاره 10
- 1. آرامش روحی 10
- 2. ترک گناه 11
- اشاره 11
- نتیجه بی ایمانی به قیامت 14
- ارتباط معاد و انسان شناسی 16
- تجرد و استقلال روح 18
- رابطه روح با بدن 20
- فصل دوم: راه های معادشناسی و دلایل آن 22
- اشاره 22
- اشاره 23
- 1. راه وحی 23
- گفتار اول: راه های معادشناسی 23
- 2. راه نقل 24
- 3. راه عقل 27
- 4. سرنوشت شوم منکران معاد 28
- گفتار دوم: دلایل امکان معاد 32
- 1. قدرت خدا 32
- اشاره 32
- 2. آفرینش آغازین 33
- 3. آفرینش نخستین انسان 34
- 3. نمونه های تاریخی معاد 36
- 4. بی دلیل بودن منکران معاد 37
- 5. عدل الهی و نظام جزا و پاداش الهی 39
- اشاره 42
- فصل سوم: مرگ، قبر و برزخ 42
- حقیقت مرگ 43
- همه می میرند 44
- مرگ طبیعی و مرگ زودرس 46
- اشاره 48
- یاد مرگ 48
- تاثیر یاد مرگ 49
- استقبال از مرگ 51
- 1. زشت کاری 53
- اشاره 53
- دلایل ترس از مرگ 53
- 2. دلبستگی به دنیا 54
- 3. ناآگاهی از حقیقت مرگ 55
- فرشته مرگ 57
- شکل های متفاوت فرشته مرگ 58
- یاران فرشته مرگ 60
- انواع جان کندن 61
- سختیِ جان کندن 63
- جان کندن کافران و گناه کاران 64
- حال کافران هنگام جان کندن 65
- حال مؤمنان هنگام جان کندن 67
- حکمت سخت جان کندن مؤمنان 68
- حضور معصومین هنگام جان کندن مؤمنان 70
- بازگشت به دنیا 71
- فشار قبر 72
- حیات برزخی 74
- سؤال قبر 75
- سؤال و فشار قبر 77
- گشایش قبر پس از پاسخ 79
- شنوایی مردگان با گوش برزخی 80
- مونس همیشگی قبر 81
- گفت وگوی مؤمنان در قبر 82
- حیات برزخی شهیدان 84
- پاداش ها و نعمت های برزخی 85
- اشاره 87
- فصل چهارم: قیامت 87
- حتمی بودن وقوع قیامت 88
- نزدیک بودن قیامت 89
- اشاره 91
- نشانه های قیامت 91
- 1. نشانه های طبیعی 91
- اشاره 91
- روایتی دیگر درباره نشانه های طبیعی 92
- اشاره 93
- 2. نشانه های اجتماعی، اخلاقی 93
- شروع قیامت با صیحه آسمانی 97
- فرار از هم در قیامت 99
- چگونگی معاد جسمانی 101
- شبهه امتناع اعاده معدوم 103
- شبهه آکل و مأکول 104
- برپایی دادگاه عدل الهی 106
- میزان الهی 108
- حسابرسی دقیق 109
- سؤال در پیشگاه الهی 112
- سؤال از ولایت علی علیه السلام در قیامت 113
- سؤال از حق الناس در قیامت 114
- قیامت و حق الناس 116
- گشوده شدن پرونده اعمال در قیامت 117
- تجسم اعمال 120
- تناسب جزا و عمل در قیامت 121
- 1. گواهی اعضاء و جوارح 123
- گواهان دادگاه عدل الهی 123
- اشاره 123
- 2. فرشتگانِ ثبت اعمال 124
- 3. زمان و مکان شاهدان بارگاه عدل خدا 125
- اشاره 125
- طول زمانی قیامت 127
- حسابرسی آسان 128
- 1. امید بر رحمت الهی 129
- اشاره 129
- اسباب نجات از عذاب قیامت 129
- 2. شفاعت 132
- اشاره 132
- شفاعت حضرت فاطمه علیهاالسلام 133
- اشاره 135
- 3. دوستی امام علی علیه السلام 135
- پل صراط و جواز عبور از آن 136
- فصل پنجم: بهشت و جهنم 139
- اشاره 139
- اشاره 140
- نعمت های بهشتی 140
- گفتار اول: بهشت 140
- نعمت های دلخواه در بهشت 142
- نورهای بهشتی 144
- بهترین های بهشت 145
- درختان بهشتی 146
- درخت طوبی 148
- درخت سدر 148
- حوض کوثر 150
- نمایی از حوض کوثر 152
- نغمه های بهشتی 153
- نردبان بهشتی 154
- شراب بهشتی 156
- دوستان آخرت 157
- دوستان بهشتی 159
- قصرهای بهشتی 160
- اوصاف بهشتیان 161
- زیبایی و جوانی دو ویژگی بهشتیان 162
- اشاره 164
- گفتار دوم: جهنم 164
- ویژگی های جهنّم 164
- حرکت جهنّم 166
- هیزم جهنّم 167
- خازنان جهنم 169
- گروه های گنهکار در محشر 170
- کتاب نامه 173
صحرای محشر، از شعله های این آتش و سنگِ گداخته، سوزان تر است. پس بکوش تا با اعمالی درست و خداپسندانه تر وارد این محشر شوی».(1)
مردم در سکوت و حیرت به سر می بردند. آنان دریافتند حسابرسی در قیامت بسیار دقیق تر از حسابرسی ای است که پیامبر صلی الله علیه و آله به آنان نشان داده بود. این صحنه عبرت آموز را در خاطر خویش نگه داشتند تا آن را سرلوحه زندگیشان قرار دهند. آن روز، برای مردم شهر، روزی به یاد ماندنی بود.
3. راه عقل
3. راه عقل
از جا برخاست و به سفارش دوستش که او نیز مادی گرا بود و به مبدأ و معاد اعتقادی نداشت، برای مناظره نزد امام صادق علیه السلام رفت. دوستش به او گفته بود: «ای ابن ابی العوجاء! به تو سفارش می کنم که حواست جمع باشد، مبادا بلغزی و درنتیجه سرافکنده شوی، کاملاً مراقب باش تا درمانده نشوی».
«ابن ابی العوجاء»، با این سفارش ها، نزد امام علیه السلام رفت. پس از ساعتی مناظره، نزد دوستش، «ابن مقفّع» بازگشت و گفت: «وای بر تو ای ابن مقفّع! این شخص بالاتر از بشر است...» ابن مقفّع گفت: «او را چگونه یافتی؟»
ابن ابی العوجاء گفت: «نزد او نشستم تا اینکه دیگران رفتند و من با او تنها ماندم، بدون اینکه من قصد خود را بگویم و سؤالی را بپرسم، او سخن آغاز کرد و به من گفت: اگر حقیقت آن باشد که مسلمانان می گویند، یعنی مبدأ و معاد راست باشد، در این صورت این ها رستگارند و شما به هلاکت می افتید (اشاره امام علیه السلام به دفع ضرر محتمل است که عقلاً واجب است.) و
1- علی اکبر، نهاوندی؛ کتاب خزنیه الجواهر فی زینه المنابه، تهران، اسلامیه، 1360، ص 356.