انسان از مرگ تا برزخ صفحه 57

نیز فرمود: بعضی از مؤ منان در هر هفته یک بار، روز جمعه به زیارت و ملاقات اهل خود می آیند، بعضی دیگر بر حسب مقدار عمل خود می توانند آنان را ملاقات و زیارت کنند.(89)

ابوبصیر نیز از آن حضرت نقل می کند: هیچ روح مؤ منی نیست مگر آن که در هنگام ظهر به دیدار اهل خود می رود، اگر دید اهلش به اعمال نیک مشغول است ، حمد و سپاس خدای بر این نعمت به جای می آورد.(90)

در حدیث دیگری آمده است : اسحق بن عمار از موسی بن جعفر درباره ارواج گذشتگان سؤ ال می کند: آیا آنها اهل خود را ملاقات و دیدار می کنند؟ فرمود: آری ، گفتم : در چه مقدار از زمان ؟ فرمود: در هر جمعه و در هر ماه و در هر سال یک یار بر حسب مقام و منزلت مؤ من .

گفتم : به چه صورتی آن ها برای دیدار اهل خود می

روند، فرمود: به صورت پرنده لطیفی که خود را به دیوارها می زنند و از اهل خود آگاه می شوند پس اگر آن ها را در خیر و خوبی مشاهده کنند خوشحال می شوند، و اگر در حال بد و حاجت مندی و اندوه بنگرند غم ناک و ناراحت می گردند.(91)

عبدالرحیم قیصر می گوید: به آن حضرت عرض کردم : آیا مؤ من اهل خود را دیدار و زیارت می کند، فرمود: بلی از پروردگارش اذن می طلبد. خداوند هم ره او اذن می دهد و دو فرشته نیز همراه او گسیل می نماید، آنها به سراغ اهل او به صورت بعضی از پرندگان آمده و بر خانه او قرار می گیرند، به طوری که آن مؤ من ، کلام اهلش را می شنود و به آنها نگاه می کند.

البته در این جا که حضرت فرمود: روح مؤ من به صورت پرنده ای بر دیوارها می نشیند، مراد این نیست که واقعا روح به صورت مرغی در می آید، (ممکن است انسان بعضی اوقات مرغی را که بر روی دیوار خانه می بیند واقعا فکر کند که روح مرده او باشد!؟)

بلکه حضرت می خواهد بفرماید: همان طور که مرغها بر روی دیوارهای شما می نشیند و به آسانی رفت و آمد می کنند روح مؤ من هم از خانه خود سرکشی می کند و از اهل و عیال خود و احوال آن ها اطلاع پیدا می کند.

ارواح و دیدار با جسدها

بعد از آن که روح انسان از بدن جدا شد و جسد بی جان او را داخل قبر نمودند. روح ، جسد را فراموش نمی کند و گاه