فروغ مسجد (1) : جموعه سخنرانی ها ، کمیسیون ها، بیانیه پایانی صفحه 277

جنوبی صحن و جانب قبله قرار دارد و بنای اصلی مسجد به شمار می آید.

ایوان یاد شده با توجه به بررسی هایی که برروی آن صورت گرفته، ایوان عمیقی به طول 18 متر و عرض 5/7 متر است که دارای طاقی ساده گاهواره ای شکل بوده، با شکستگی قوسی اندک پوشش یافته است که در دو طرف آن دو جرز پهن آجری قرار دارد و اضلاع شرقی و غربی هر یک دارای پنج طاقنمای عمیق است که اکنون از صورت طاقنمایی خارج شده است؛ زیرا دیواره های پشتی که ممتد و ضخیم بوده (و هنوز قسمتی از آن باقی مانده) و از طرف خارج نقاط اتکای بنا را تقویت می کرده اند و به فرورفتگی های طاقنماها شکل می داده اند، به هنگام گسترش مسجد و اتصال تالار مرکزی ایوان به شبستان های دو طرف تالار مرکزی، برداشته شده و باعث تغییر شکل طاقنماها گردیده است. البته این دیواره های پشتی به طور کامل تخریب نشده و برای احتیاط بخش هایی که پشت نقاط اتکای بنا واقع گشته بود بر جای گذاشته شده است.

همچنین پس از ساخت ایوان در دوره های بعدی به دلیل شکل و بلندی ایوان فشار بسیاری برآن وارد آمده و باعث به وجود آمدن شکاف برروی آن گردیده که با احداث پشتیبان هایی در اطراف سر در و اضلاع جانبی آن را مهار کرده اند که قدیمی ترین این پایه ها مربوط به آن ها نیست که در طاق سر در وجود دارد و دیگر پایه ها که پشتیبان های جانبی را تشکیل می دهند در دوره های بعدی و با گل خام ساخته شده اند.

ضلع پیشین ایوان سرتاسر باز و ضلع عقب ایوان را دیوار ضخیمی مسدود نموده که محراب قدیمی و نفیسی در آن جاسازی شده است