صحنه های قیامت صفحه 16

صادق«علیه السلام»که فرمود: «و صنف یعبدونه حبّا له.»بر این که این گروه ازلذّت های مادّی استفاده نمی کنند و تنها از لذّت های معنوی استفاده می کنند، سخن قابل قبولی نیست چرا که این گروه گرچه مقصودشان ازعبادت جز محبّت خدا نیست و لکن منافاتی با استفاده آنان ازنعمت های مادّی ندارد، و اگر گفته شود: «آنان همان گونه که در دنیا توجّه به مادّیات نداشته اند و عبادت خود را برای مسائل مادّی انجام نمی داده اند، در بهشت نیز توجّه به مسائل مادّی ندارند و تنها ازلذّت های معنوی استفاده می کنند.»در پاسخ باید گفت: اوّلاً آنان در دنیابه خاطر پرهیز از حبّ دنیا که «رأس کلّ خطیئه» نامیده شده است،به مسائل مادّی و لذّت های آن توجّه نمی کرده اند و لکن در آخرت و بهشت آنان هراسی از لذّت های مادّی ندارند، ثانیا لذّت های مادّی بهشت مقایسه با لذّت های مادّی دنیا نمی شود، ثالثا این سخن خلاف ظواهرآیات است و دلیلی بر تأویل و تقیید آنها نیست.(1)

ارواح مؤمنین در عالم برزخ

بحثی بین علما و فلاسفه درباره تجرّد روح و عدم تجرّد آن رخ داده که به نظر نویسنده فایده ای در بیان آن نیست. علاّمه مجلسی «رضوان اللّه علیه»می فرماید: چون دلیل روشنی برای تجرّد روح نیست و ظواهر آیات و روایات دلالت بر جسمانیّت آن می کند و احتمال می رود که روح انسان پس از مرگ در قالب مثالی و جسد مثالی قرار داشته باشد و یا روح او آن