صحنه های قیامت صفحه 17

حبّه کوچکی است که خلاصه وجود اوست، در هر صورت از اخبارمعصومین«علیهم السلام»استفاده می شود که در این گونه موارد ما باید سکوت بکنیم و علم آن را به معصومین«علیهم السلام»واگذار نماییم.سپس گوید: برخی گفته اند:معنای حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربّه» این است که همان گونه که معرفت به ذات خداوند امکان ندارد معرفت به نفس و روح انسان نیز امکان ندارد.(1)

از سویی رسول خدا«صلی الله علیه و آله»فرمود:«اسکتوا عمّا سکت اللّه عنه.» یعنی: «چیزی که خداوند از بیان حقیقت آن سکوت نموده، شما نیز سکوت نمایید.»(2)

امام صادق«علیه السلام»نیز به شیعیان خود فرمود:«شما حقّ ندارید نسبت به آنچه آگاهی از آن ندارید سخن بگویید بلکه باید بحثی درباره آن نکنید وعلم آن را به امامان خود واگذارید.»(3)

و نیز فرمود: «یکی از حقوق واجب خداوند بر مردم این است که آنچه را می دانند بگویند و نسبت به آنچه نمی دانند خودداری کنند و اگر

1- . حقّ الیقین: 2/48. امکان دارد معنای این حدیث این باشدکه روح انسان از امر پروردگاراست و نمونه ای برای ذات حق تعالی و حکومت او در عالم وجود است بدون آن که برای او مثل و مانندی باشد و زمان و مکانی داشته باشد و با شناخت وضعیّت روح و حکومت آن در عالم بدن، انسان می تواند خدای خویش را نیز بشناسد، چرا که او دارای زمان و مکان و محدود به حدّ و اندازه ای نیست و مثل و مانندی ندارد.
2- . عوالی اللئالی: 3 / 166؛ حدائق النّاضره: 8 / 224.
3- . کافی: 1 / 50 .