ص:8
1- مومنون 14 ؛ تین 4
و خارج از حیطۀ اختیار انسانی که مقتضای سنن و قوانین عالم مادی است، برخی شرور را پدید می آورد یا موجب برخی خیرها می شود.(1)
با توجه به حقیقت یادشده، باید این مطلب را یادآور شویم که خداوند متعال تمامی نعمت ها را به یک فرد ارزانی نکرده است؛ همانگونه که تمام بدبختی ها را برای یک شخص روا نمی دارد. آیا در این جهان مادی، انسانی پیدا میکنید که از همۀ جهات، از نعمت ها و خیرات برخوردار بوده و هیچگونه سختی و محرومیتی نداشته باشد؟ ازسوی دیگر، آیا در این عالم طبیعی، شخصی یافته میشود که از همهنظر، در بدبختی ها و شرور به سر بَرد؟ آنچه می بینیم، این حقیقت است که به اقتضای سنن و قوانین خاص این عالم، نعمت ها و بدبختی ها درهم آمیخته است و نمی توان شخصی را یافت که در نعمت مطلق یا بدبختی مطلق به سر بَرد.