- سرآغاز … 1
- نگاهی به واژه «صحبت» … 6
- واژه «صحبت» از نظر لعت … 6
- واژه «صحابی» در اصطلاح … 7
- صحابی از دیدگاه اصولیان … 7
- صحابی از دیدگاه محدّثان … 8
- موقعیّت صحابه … 9
- 1. همه صحابی کافرند … 9
- اشاره 9
- 2. همه صحابی عادل اند … 9
- 3. نه زیاده روی و نه کوتاهی … 12
- بخش یکم سخنان پیشوایان بزرگ و حافظان اهل سنت در حدیث النجوم … 16
- اشاره 16
- سخنان روشن … 16
- 1. احمد بن حنبل شیبانی و نگاهی به شرح حال او … 17
- 2. ابوابراهیم مزنی و نگاهی به شرح حال او … 18
- 3. ابوبکر بزّار و نگاهی به شرح حال او … 20
- 4. ابن عدی و نگاهی به شرح حال او … 23
- 5. ابوالحسن دارقطنی و نگاهی به شرح حال او … 25
- 6. ابن حزم اندلسی و نگاهی به شرح حال او … 26
- 7. احمد بن الحسین بیهقی و نگاهی به شرح حال او … 28
- 8. ابن عبدالبرّ و نگاهی به شرح حال او … 29
- 9. علی بن حسن ابن عساکر و نگاهی به شرح حال او … 32
- 10. ابن جوزی و نگاهی به شرح حال او … 33
- 11. ابن دحیه و نگاهی به شرح حال او … 34
- 12. ابوحیّان اندلسی … 35
- نگاهی به شرح حال ابوحیّان اندلسی … 38
- 13. شمس الدین ذهبی و نگاهی به شرح حال او … 40
- 14. تاج الدین ابن مکتوم و نگاهی به شرح حال او … 41
- 15. ابن قیم الجوزیه و نگاهی به شرح حال او … 42
- 16. زین عراقی … 44
- 17. ابن حجر عسقلانی و نگاهی به شرح حال او … 46
- 18. ابن همام و نگاهی به شرح حال او … 49
- 19. ابن امیر الحاج و نگاهی به شرح حال او … 50
- 20. حافظ سخاوی و آشنایی با او … 53
- 21. ابن ابی شریف شافعی و نگاهی به شرح حال او … 55
- 22. جلال الدین سیوطی و نگاهی به شرح حال او … 56
- 23. علی متقی هندی و نگاهی به شرح حال او … 56
- 24. علی قاری و آشنایی با او … 57
- 25. عبدالرؤوف منّاوی و آشنایی با او … 60
- 26. شهاب خفاجی و نگاهی به شرح حال او … 62
- 27. قاضی بهاری و نگاهی به شرح حال او … 64
- 28. قاضی شوکانی و نگاهی به شرح حال او … 65
- 29. محمّد صدّیق حسن خان و نگاهی به شرح حال او … 67
- حدیث «النجوم» و دیدگاه عالمان دیگر … 68
- تکمیل بحث … 70
- راویان حدیث «النجوم» … 72
- اشاره 72
- بخش دوم نگاهی به سندها و راویان النجوم و دیدگاههای پیشوایان جرح و تعدیل درباره آن ها … 72
- روایت عبداللَّه بن عمر و راویان آن … 72
- عبدالرحیم بن زید … 72
- حمزه جزری … 73
- زید عمّی … 73
- روایت جابر بن عبداللَّه انصاری و راویان آن … 74
- روایت عمر بن خطّاب و راویان آن … 74
- اشاره 74
- نعیم بن حمّاد … 74
- عبدالرحیم بن زید و زید عمی … 74
- اشاره 74
- ابوسفیان … 75
- اشاره 76
- حارث بن غصین … 76
- روایت عبداللَّه بن عباس و راویان آن … 76
- سلام بن سلیم … 76
- جویبر بن سعید … 77
- سلیمان بن ابوکریمه … 77
- ضحّاک بن مزاحم … 78
- روایت ابوهریره و راویان آن … 78
- روایت انس بن مالک و راویان آن … 79
- بخش سوم تأملاتی در مفهوم حدیث النجوم … 80
- پرسش هایی درباره مفهوم حدیث … 80
- پیامبر خدا و سرزنش برخی اصحاب … 82
- نگاهی به اعمال زشت برخی اصحاب … 84
- اشاره 84
- دروغ گویی برخی اصحاب … 85
- جنایت خالد بن ولید … 86
- مغیره و ارتکاب زنا … 86
- شراب فروشی سمره بن جندب … 87
- شراب خواری عبدالرحمان بن عمر … 88
- بت فروشی معاویه … 88
- نادانی برخی از بزرگان اصحاب … 89
- خیانت معاویه در فروش کالا … 89
- اقدام زید بن ارقم … 90
- حدیث «النجوم» و سخن پایانی … 92
- توطئه عایشه و حفصه … 92
- اهل بیت و ستارگان هدایت … 93
- کتاب نامه … 97
شماره صفحه در کتاب - ص: 50
***
این حدیث صحّت ندارد. (1) شرح حال نویسان با تمیجد و ثنا از ابن دحیه یاد کرده اند.
جلال الدین سیوطی در حسن المحاضره درباره او می نویسد:
امام، علامه و حافظ بزرگ ابوالخطّاب عمر بن حسن حدیث شناسی که برای آن علم اهمیّت به سزایی قائل بود. وی بهره فراوانی از علم لغت و ادبیات عرب برده بوده که آثاری از او بر جای مانده است. وی در مصر اقامت گزید، و تربیت شاهزاده را عهده دار بود و در مدرسه کاملیه به تدریس مشغول شد. (2)
12. ابوحیّان اندلسی …
دانشمند و حافظ دیگری که حدیث «النجوم» را زیر سؤال برده حافظ ابوحیّان اندلسی متوفای سال 745 هجری است. وی پژوهش ارزنده ای پیرامون این حدیث دارد. به لحاظ فوایدی که این پژوهش دارد عین سخن او را می آوریم:
زمخشری گوید: اگر بگویی: چگونه قرآن بیان گر هر چیزی است؟
در پاسخ می گویم: منظور آن است که قرآن همه موارد امور دینی
1- . تخریج احادیث المنهاج، بیضاوی: 85
2- . برای آگاهی بیشتر در شرح حال او ر. ک: بغیه الوعاه: 2/ 218، شذرات الذهب: 4/ 160، وفیات الأعیان: 3/ 121، حسن المحاضره: 1/ 355