شب، شب مردان خدا روز جهان افروز است صفحه 120

شده در شب را در روز و وظائف فوت شده در روز را در شب قضا کند.

نظیر همین معنی را فخر رازی از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده است.(1)

27- بندگان خدا شب را باقیام و سجود سپری می کنند

فرقان: 64 وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً وَ الَّذِینَ یَبِیتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِیاماً فرقان:

64- 63- بندگان خاص خداوند رحمن آنها هستند که با آرامش و بی تکبر بر زمین راه می روند و هنگامی که جاهلان آنها را مخاطب سازند به آنها سلام می گویند (و با بی اعتنائی و بزرگواری می گذرند).

آنها کسانی هستند که شبانگاه برای پروردگارشان سجده و قیام می کنند.

تفسیر: صفات ویژه بندگان خاص خدا

از این آیات به بعد بحث جامع و جالبی پیرامون صفات ویژه بندگان خاص پروردگار مطرح می شود، و در حقیقت تکمیلی است برای آیات گذشته که مشرکان لجوج هنگامی که نام خداوند رحمان برده می شد از سر استهزاء و غرور می گفتند: رحمان چیست؟ و دیدیم که قرآن ضمن دو آیه خداوند رحمان را به آنها معرفی کرد، اکنون نوبت این رسیده است به بندگان خاص این خداوند رحمان را معرفی کند، جائی که بندگان او این قدر عالی مقام و با شخصیتند عظمت خدای رحمان را بهتر می توان درک کرد.

در این دو آیه وآیات بعد، دوازده صفت از صفات ویژه آنان را بیان می کند که بعضی به جنبه های اعتقادی ارتباط دارند، و برخی اخلاقی، و پاره ای اجتماعی، قسمتی جنبه فردی دارد و بخش دیگری جمعی است، و رویهم رفته مجموعه ای است از والاترین ارزشهای انسانی که ما فقط به دو صفت اکتفاء می کنیم زیاده خواهان به تفاسیر مراجعه نمایند.

نخست می گوید: بندگان خاص خداوند رحمان کسانی هستند که با آرامش و بی

1- تفسیر نمونه ج: 15 ص: 140 ببعد.