شب، شب مردان خدا روز جهان افروز است صفحه 188

این همان مطلبی است که در آیات قرآن کرارا به آن توصیه شده است، و آیاتی که صلاه و زکات را پشت سر هم می شمرد و روی هر دو تکیه می کند اشاره به همین مساله است، چرا که صلاه بارزترین مظهر پیوند با خالق است و زکات روشنترین راه پیوند با خلق خدا.

2- حق سائل و محروم

قابل توجه اینکه در آیات فوق خواندیم همیشه در اموال نیکوکاران حقی برای سائل و محروم است، این تعبیر به خوبی نشان می دهد که آنها خودشان را در برابر نیازمندان و محرومان مدیون می بینند، و آنان را طلبکار و صاحب حق می شمرند، حقی که به هر حال باید پرداخته شود، و هیچگونه منتی در پرداختن آن نیست، درست مانند طلبهای سائر طلبکاران.

و چنانکه گفتیم قرائن مختلفی نشان می دهد که این تعبیر مربوط به زکات واجب و امثال آن نیست، بلکه ناظر به انفاقهای مستحبی می باشد که پرهیزگاران آن را دین خود می شمرند.(1)

44- قسمتی از شب و پشت سر ستارگان، تسبیح گو

طور: 49 وَ اصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ فَإِنَّکَ بِأَعْیُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ حِینَ تَقُومُ (48) وَ مِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ (49) طور: 48 در راه ابلاغ حکم پروردگارت صبر و استقامت کن، چرا که تو در حفاظت کامل ما قرار داری! و هنگامی که برمی خیزی پروردگارت را تسبیح و حمد گوی!

طور: 49 (همچنین) به هنگام شب او را تسبیح کن و به هنگام پشت کردن ستارگان (و طلوع صبح)!

می فرماید: در طریق ابلاغ حکم پروردگارت صبر و شکیبائی و استقامت کن (وَ اصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ).

اگر تو را کاهن و مجنون و شاعر می خوانند صبر کن، و اگر آیات قرآن را افتراهائی

1- تفسیر نمونه ج: 22 ص: 319 ببعد.