دروس اعتقادی صفحه 10

می شود (اصل چهارم).

به عبارت دیگر، تضاد (تز و آنتی تز) و حرکت حاصله از آن دو و تأثیر آن دو بر یکدیگر موجب پدیده کاملتر از آن دو و تبدیل به مادّه دیگر (سنتز) می گردد و در حقیقت معلول از بطن علّت به وجود می آید و معلول نقیض علّت خود می باشد، سپس معلول رشد و نمو کرده و علّت خود را در برمی گیرد آنگاه با یک جهش ترکیب جدیدی (سنتز) بوجود می آید و این موجود جدید باز به نوبه خود جریان گذشته در او تحقّق می یابد؛ یعنی نقیض خود را در بطن خود بوجود آورده و تز و آنتی تز تشکیل یافته و بعد به سنتز مبدل می گردد و این توجیه، جهان و هستی را از علّت خارجی بی نیاز نموده و نفی حقیقت ماوراء مادّه را می نماید.

موریس کنفورت در کتاب ماتریالیسم دیالکتیک می نویسد:

«ماتریالیسم مکانیکی فرضهای جزمی معیّنی دارد:

1 این که جهان شامل اشیاء یا ذرّات دائمی و پایداری است که خصوصیّات قطعی و ثابت دارند.

2 این که ذرّات مادّه ماهیتاً بی تحرّک هستند و هیچ گاه تغییری واقع نمی شود مگر در اثر عملکرد یک علّت خارجی.

3 این که تمام حرکات و تمام تغییرات را می تواند به حدّ فعل و انفعالات مکانیکی ذرّات مجزای مادّه تقلیل داد.

4 این که هر ذره ماهیّت ثابت خودش را مستقل از همه