دروس اعتقادی صفحه 15

2 مادّه دارای شکل و هیئت است و شکل و هیئت ذاتی مادّه نیست و هر چه ذاتی شیئی نباشد و به آن متّصف گردد نیازمند به علّت خارج از آن شیء خواهد بود، در نتیجه مادّه نیازمند به علّت خارج از خود و غیرمادّی می باشد.

توضیح این که مادّه دارای شکل و هیئت است بدیهی است، مقدمه دوم هم کاملاً روشن است، (شکل و هیئت ذاتی مادّه نیست) زیرا اگر شکل و هیئت، ذاتی مادّه باشد باید هر شکلی که برای مادّه فرض شود تبدیل و تغییر نپذیرد در حالی که تغییر و تبدیل شکل و هیئت مادّه، قطعی و روشن است و مادّه شکلهای گوناگون می پذیرد و از طرفی مادّه دارای شکل می باشد و بدون شکل امکان ندارد، بنابراین باید علّتی خارج از مادّه، شکل و هیئت را به آن بدهد و در نتیجه مادّه محتاج به علّت است پس مادّه نمی تواند اصل اوّل و قائم به خود و مستقل باشد.

3 مادّه بدون شکل و هیئت امکان ندارد بلکه همیشه همراه با شکل و هیئت است و شکل و هیئت حادث و مسبوق به عدم است، پس مادّه هم که ملازم با شکل و هیئت است حادث می باشد.

اگر گفته شود که افراد شکل و هیئت، حادث و مسبوق به عدم است ولی اصل شکل و هیئت قدیم و أزلی است، می گوییم اصل شکل و هیئت، معنا و مصداق خاصی جز فردفرد هیئت و شکل ندارد و بدیهی است که فردفرد شکل و هیئت هر چند فرض شود، حادث و مسبوق به عدم است.