- مقدمه 1
- پیشگفتار 2
- شناخت هستی 3
- برنامه و راه شناسی 4
- خودشناسی (انسان شناسی) 4
- بخش اوّل: هستی شناسی (خداشناسی) 6
- اشاره 6
- اصول فلسفه دیالکتیک 9
- اشاره 9
- بررسی نظریّات یاد شده 12
- مطلب اول: 12
- مطلب دوم: 13
- نتیجه: 17
- اشاره 18
- برهان اوّل: برهان حدوث و نیاز 18
- اشاره 18
- آفریدگار جهان 18
- برهان حدوث به بیان دیگر 25
- برهان دوم: نظم و نظامات و هدفداری در جهان 26
- اشاره 26
- أندکی در خود بنگریم 29
- اشاره 34
- توضیح 34
- برهان سوم: وجوب و امکان 34
- فطرت 37
- بحث صفات 42
- اشاره 42
- الف فطرت 43
- اشاره 43
- راههای إثبات یا نفی صفات آفریدگار 43
- ب: تفکّر در خلقت 44
- ج: تبیین و تشریح مفهوم واجب الوجود 45
- 1 آفریدگار جهان أزلی و أبدی است 46
- 2 آفریدگار جهان عالم است 46
- صفات ثبوتی 46
- 3 آفریدگار جهان قادر است 48
- محال ذاتی قابل تعلّق قدرت نیست 48
- اشاره 48
- اشاره 50
- 5 آفریدگار جهان عادل است 50
- 4 آفریدگار جهان حیّ و زنده است 50
- پرسش: 51
- 6 خداوند غنی است 53
- 7 خداوند مرید است 54
- صفات سلبی 55
- دلیل اوّل: فطرت 55
- اشاره 55
- 1 خداوند یکتا است و شریک و شبیه ندارد و قابل تجزیه و تقسیم نیست. 55
- اشاره 55
- دلیل دوّم: برهان ترکیب 56
- توضیح: 56
- اشاره 56
- دلیل سوّم: برهان تمانع 56
- دلیل چهارم: 58
- دلیل پنجم: 58
- دلیل ششم: 60
- 2 خداوند مرکّب نیست 61
- 2 توحید صفاتی 62
- 1 توحید ذاتی 62
- اشاره 62
- اقسام توحید 62
- 3 توحید أفعالی 63
- 4 توحید عبادی 64
- بخش دوّم: پیامبرشناسی (راه و برنامه شناسی) 65
- اشاره 65
- نبوّت 66
- اشاره 66
- نبوّت عامه 66
- نبوّت خاصّه 67
- اشاره 68
- لزوم وجود نبیّ 68
- حسّ و عقل در شناخت سعادت ناتوانند 69
- نارسایی و ناتوانی مکتب های بشری 70
- [إثبات نبوّت و رسالت ] 73
- معجزه 73
- معجزه و سحر 74
- کرامت 74
- معجزات پیامبر اسلام 75
- اشاره 75
- چگونه معجزه دلیل رسالت است؟ 75
- اشاره 76
- إعجاز قرآن 76
- وجوه إعجاز قرآن 78
- اشاره 82
- الف: توحید و توصیف خداوند بزرگ 83
- ب: مسائل إجتماعی 84
- ج: أخلاقی، عبادی، اقتصادی و إعتقادی 87
- د: إخبار از غیب 89
- ه: أسرار خلقت 91
- اشاره 94
- عصمت 94
- دلیل عقلی بر عصمت پیامبران 95
- اشاره 95
- توضیح: 95
- دلیل نقلی بر عصمت پیامبران 97
- توضیح: مبارزات و درگیری های رسول اکرم صلی الله علیه وآله که نفی بت و شرک و خرافات و دعوت به توحید بود از نظر کفّار و مشرکین قریش گناه بود، لذا در چنین مواردی کسی که با عادات و خرافات آنان مخالفت کند و بر رسوم باطل و جامعه شوریده باشد تا زمانی که در مغلوبیت باشد و به قدرت نرسیده، همواره مورد إنتقاد عموم آن جامعه خواهد بود و کارهای او را گناه شمرده و او را سرزنش می کنند. ولی هنگامی که همان فرد با بدیها و خرافات مبارزه کند و قدرت را در دست گیرد همه حرف ها و مذمّت ها تمام شده، بلکه تبدیل به تحسین و ستایش می گردد. در جریان فتح مکه چنین شد با رسیدن پیغمبر أکرم صلی الله علیه وآله به قدرت، تمام بدگوئی ها و گناه هایی که کفّار قریش و مشرکین عرب از نظر خودشان به پیامبر أکرم صلی الله علیه وآله نسبت می دادند تمام شد و مبدّل به تمجید و تعریف گردید و همان بدگویان تمسّخر کننده سخنشان عوض شد و می گفتند: «أنت أخ کریم و ابن أخ کریم» شما برادری بزرگوار و فرزند برادری بزرگوار می باشی. 108
- خاتمیّت 111
- عصمت و عدالت 111
- وحی 115
- پیامبران اُولُوا العزم 117
- اشاره 118
- بخش سوم: امامت 118
- اشاره 119
- اشاره 119
- امامت 119
- امامت عامّه 119
- دلیلهای عقلی بر نیاز امت اسلامی به امام 120
- ج خدای تعالی می فرماید: «وَ یَوْمَ نَبْعَثُ فِی کُلِّ اُمَّهٍ شَهِیْدَاً عَلَیْهِمْ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنَا بِکَ شَهِیْدَاً عَلیَ هؤُلاءِ» . 122
- دلیلهای نقلی بر نیاز امت اسلامی به امام 122
- الف خدای تعالی می فرماید: «وَ إِنْ مِنْ اُمَّهٍ اِلاَّ خَلاَ فِیها نَذیرٌ» . 122
- ب خدای تعالی می فرماید: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» . 122
- اشاره 122
- امامت خاصّه 124
- اشاره 124
- طریق اوّل: نصّ 128
- طریق دوّم: 138
- طریق سوم 139
- ترجمه و توضیح 143
- اشاره 147
- الف) نص 147
- امامت سایر ائمه تا حضرت مهدی علیه السلام 147
- ب) ادعای امامت همراه با کرامت 149
- ج) فضائل و شایستگی های آنان 150
- مسئله طول عمر و غیبت طولانی حضرت مهدی علیه السلام 151
- دلیل های منکرین امامت بلا فصل حضرت علی علیه السلام و پاسخ آن 160
- عصمت أئمّه علیهم السلام 167
- شخصیّت و امتیازات ائمّه معصومین علیهم السلام 170
- اشاره 170
- بخش اوّل: خلقت نوری 171
- بخش دوم: امتیازات علمی 173
- بخش سوم: قدرت ائمه علیهم السلام 174
- بخش چهارم: معادشناسی (انسان شناسی) 179
- اشاره 179
- معادشناسی 180
- شناخت انسان 180
- زندگی انسان بعد از مرگ 196
- قبر و سؤال قبر و عذاب و ثواب در قبر 216
- وجود بهشت و دوزخ در عالم برزخ 226
- قیامت و مسائل مربوط به قیامت 232
- اشاره 232
- زمینه تحقق قیامت 235
- اشاره 238
- معاد جسمانی 238
- بعضی از روایات معاد جسمانی 248
- شبهات معاد جسمانی 256
- اشاره 256
- اشاره 256
- شبهه آکل و مأکول: 256
- جواب شبهه 257
- میزان 262
- تقسیم نامه اعمال (تطایر الکتب) 266
- صراط 271
- بهشت یا دوزخ 277
- تناسب کیفر با عمل 281
- فهرست منابع 286
صادق (علیه السلام) آثار قدرت خداوند را در وجودم بسیار شمرد که تو گویی نزدیک بود خداوند بین من و ایشان آشکار شود». (1)
وابستگی و نیازمندی و مصنوعیت و حدوث انسان با تذّکراتی که حضرت صادق علیه السلام فرموده اند آنچنان آشکار و روشن می گردد که جایی برای ابهام نگذاشته تا آن جا که ابن أبی العوجاء منکر سرسخت آفریدگار جهان، وجودِ حضرت حق را می یابد و این حقیقت را برای ابن مقفّع بازگو می کند و بدیهی است که حالات گوناگون و تغییر و تبدّل و حرکتهای مختلف، گویای حدوث و وابستگیِ دارنده این اوصاف می باشد و در نتیجه هر موجودی که دارای حالات و ویژگیهای گوناگون یاد شده باشد همین حکم را دارد. (2)
1- التوحید، باب 19، القدره، حدیث 4، ص 125.
2- در این بحث مرحوم شیخ صدوق اعلی اللَّه مقامه الشریف در کتاب التوحید باب 42، إثبات حدوث العالم، پس از حدیث ششم، ص 298، بیان گویایی را در این زمینه آورده است که ذکرش مفید است. «من الدّلیل علی حدث الاجسام أنّا وجدنا انفسنا و سایر الاجسام لاتنفکّ ممّا یحدث من الزیاده والنقصان وتجری علیها من الصنعه والتدبیر ویعتورها من الصور و الهیّئات، و قد علمنا ضرورهً أنّا لم نصنعها ولامن هو من جنسنا وفی مثل حالنا صنعها، ولیس یجوز فی عَقل، ولایتصوّر فی وهم ان یکون ما لم ینفکّ من الحوادث ولم یسبقها قدیماً....» ترجمه: دلیل حدوث اجسام این است که ما خود و بقیه اجسام را می بینیم که هرگز جدا از حوادث نمی باشند، یعنی کمی و زیادی برای آنها می باشد، و تحت تدبیر و صنعت قرار می گیرند، و هیئت و شکل بر آنها عارض می شود، و می دانیم که این حوادث را ما و هر که از جنس ما است انجام نداده است، و چون این اجسام با حوادث همراهند و هرگز بدون این حوادث وجود ندارند، پس مانند آنها حادثند و معقول و متصوَّر نیست که این أشیاء قدیم باشند.