دروس اعتقادی صفحه 34

برهان سوم: وجوب و امکان

اشاره

برای توضیح برهان وجوب و امکان، مطالب زیر مقدمتاً تذکّر داده می شود:

1 موجود از دو صورت بیرون نیست، زیرا هر موجودی یا وجود و تحقّق، ذاتی او است (یعنی هرگز امکان ندارد که نباشد و وجود و تحقّق برای او واجب است) و یا این که وجود و تحقّق، ذاتی او نیست بلکه اگر علّتی برای پیدایش و وجودش باشد، تحقّق می یابد و الاّ موجود نخواهد شد.

موجودی که دارای خصوصیّت اول باشد واجب الوجود و موجودی که دارای حالت دوم باشد ممکن الوجود نامیده می شود.

2 ممکن الوجود بدون علّت، امکان تحقّق و وجود ندارد زیرا بدیهی است که پیدایش پدیده و معلول بدون پدیدآورنده و علّت محال است.

3 ممکن الوجود هنگامی تحقّق پیدا می کند که منتهی به واجب الوجود گردد و گرنه تسلسل یا دور لازم آید و دور و تسلسل باطل و محال است.

توضیح

اگر ممکن الوجودهای متعدّد فرض شود و یکی به دیگری مربوط و معلول آن باشد و این سلسله همچنان پی درپی و یکی بعد از دیگری در نظر گرفته شود و این فرض ادامه داده شود و منتهی به واجب الوجود