کتابخانه بالقرآن

دروس اعتقادی صفحه 41

صفحه 41

شناخت کلی است البتّه کلی منحصر به فرد. (1)

شناخت خداوند از راه دل و فطرت تنها شناختی است که به إضافه إثبات ذات مقدس پروردگار شناخت و یافت علم و قدرت و یکتایی و حیات حضرت حق را نیز همراه دارد، برخلاف دیگر دلایلی که برای إثبات پروردگار جهان اقامه می شود که هر یک قسمتی را متکفّل و إثبات می کند و سپس قسمت به قسمت و مرحله ای بعد از مرحله ای مطالب مربوط مطرح می گردد.

1- با این که در قرآن کریم روش استدلال هم هست ولی به گونه ای مطالب در إرتباط با خداوند بیان شده است که زمینه برای شناخت فطری و شناخت دل بوجود آید و به نظر می رسد که روایات شریفه در بحث شناخت و معرفت إلهی به همین شناخت فطری تذکّر داده اند. حضرت امام صادق علیه السلام می فرماید: «ومن زعم انّه یعبد [المعنی ]بالصفه لا بالادراک فقط أحال علی غائب»؛ آنکه معنی را به وسیله صفت نه بواسطه ادراک پرستد، حواله بر غائب کرده (چنانچه اگر غائبی را بخواهند بشناسند بواسطه اوصاف می شناسند نه بوسیله ادراک، چرا که او غائب است و نا پدید و غیر قابل ادراک). و نیز فرموده است: «ان معرفه عین الشّاهد قبل صفته و معرفه صفهالغائب قبل عینه».شناخت عین موجود و حاضر، قبل از شناخت اوصاف اوست و لکن شناخت اوصاف غائب قبل از شناخت خود اوست مثلاً یک انسانی که حاضر است، ابتداء او را با تمام خصوصیّات می بینند سپس به اوصاف او از علم و کمال و غیره پی می برند و لکن فردی که غائب است اوّل صفات او را بشنوند که مثلاً قد او چقدر است و موی او چطور است بعد خودش را ببینند. تحف العقول ما روی عن جعفر بن محمّد الصادق علیهما السلام کلامه علیه السلام فی وصف المحبّه لأهل البیت و التوحید و...، ص 241 و 242.