دروس اعتقادی صفحه 57

قدرت و عزّت و عظمت و قائم به خود و صاحب إراده می باشند) اگر در آفرینش و کارهای گوناگون إراده هر یک موافق إراده دیگری باشد و هر دو در انجام کار و یا ایجاد شیئی إراده نمایند تأثیر دو إراده و رأی تامّ بر مراد واحد لازم آید و آن محال است، زیرا اگر دو إراده و رأی تامّ فرض شود هر یک دارای مراد مستقل خواهند بود و در این صورت هر شیء واحد که فرض شده است باید دو شیء باشد مگر آن که إراده و رأی تام نبوده و هر یک مدخلیتش در إیجاد مراد به نحو جزئیت باشد و آن هم برخلاف فرض دو إله و دو مبدأ مستقل و تامّ در فعل می باشد و اگر إراده آن دو مخالف یکدیگر باشد موجودی تحقّق نیابد، زیرا فرض این است که هر دو مقتدر و صاحب إراده و قوی می باشند و هیچ یک بر دیگری غلبه ندارد و در نتیجه موجودی لباس تحقّق و هستی نپذیرد و اگر یکی إراده کند و دیگری إراده نکند عجز و ناتوانی آن که إراده نکرده است لازم آید و بدیهی است که آن إله و مبدأ هستی نخواهد بود.

اگر گفته شود که یکی از آن دو که إراده نکرده است به خاطر توافق با دیگری است و بر فرض توافق إشکالی وجود نخواهد داشت، گوییم این توافق اگر به خاطر غلبه و حکومت یکی بر دیگری باشد همان غالب، مبدأ و إله است و آن دیگری إله ذوالإراده و مقتدر نخواهد بود و اگر توافق یکی با دیگری به خاطر تواضع یکی از آن دو إله است آن که متواضع است إله نیست، زیرا مورد، موردِ تواضع نیست و حقیقتی که واجب الوجود و قائم بالذّات و غنی مطلق است خضوع برای هیچ قدرتی ندارد و چنین تواضعی نشانه عجز است و با إله بودن سازگار نیست.

اگر گفته شود فرض عالَمهای متعدّد که به یکدیگر هرگز إرتباط