اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 105

از سفرای الهی و غیرهم به او روی می آورد(1).

ای خوش آن بنده بیدار بدیدار رخت

دارد از عشق وصالت، به سحرها، سهری(2)

هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ

از یمن دعای شب و ورد سحری بود

و مولوی گوید:

چند شب ها خواب را گشتی اسیر

یک شبی بیدار شو دولت بگیر

سوم: وجهی است که رسول آن است که صاحب کتاب باشد و نبی صاحب کتاب نباشد. بر این اساس باید سیصد و سیزده کتاب به تعداد رسل وجود داشته باشد، در حالیکه چنین نیست؛ چرا که پیامبر ختمی فرموده است: تعداد کتب انبیا(علیه السلام) به صد و چهار می رسد.(3)

چهارم: وجهی است که رسول کسی است که به سوی خلق خدا از جانب خداوند ارسال شود، آن هم به ارسال جبرئیل توسط حضرت حق به سوی او، به نحوی که او آن ملک را ببیند و نبی کسی است که نبوتش به الهام یا به وسیله خواب باشد که احادیث ما شیعه، مطابق آن وجه و نظر و رأی، وارد شده است.(4)

تعداد انبیا(علیه السلام) و کتب آن ها

باید دانست عقل ما راهی برای تعیین تعداد انبیا و کتب آسمانی ندارد و اثبات این گونه مطالب، از راه دلیل عقلی، میسّر نیست. از ابوذر روایت شده است که گفت: از پیامبر پرسیدم: پیامبران چند نفرند؟ فرمود: صد و بیست و چهار هزار پیامبر. این روایت مشهور است. سؤال کردم مرسلین چند نفرند؟ فرمود: ثلاث مائه عشر جماً غفیراً؛ کل و تمام رسل سیصد و ده نفراند.(5) در یک روایت دیگری از ابوذر نقل شده: إن عدد الرسل ثلاثمائهٍ و ثلاثه عشرَ رسولاً؛(6) به طور کلی و مجموعاً تعداد رسولان سیصد و ده نفرند. به نظر می آید تعداد سیصد و سیزده نفر رسول صحیح تر باشد.

بعضی از روایات تعداد انبیا را به صد و چهل و چهار هزار می رساند (ان عددهم مائه و اربع و اربعون ألف نبی) و از انس بن مالک روایت شده است که پیامبر فرمود: من بعد از هشت هزار

1- - همان، ص 324.
2- - همان، ص 330.
3- - علامه طباطبائی، المیزان، 2/149، ذیل آیه 213 بقره.
4- - محسن الحسینی، مصباح الهدی، ص114، پاورقی، 1388.
5- - مجلسی، بحارالأنوار، ج11، ص32، ح24.
6- - ابن حجر عسقلانی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، ج6، ص257.