اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 168

آمده است:(1)“وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا”؛(2) همه را جمع می کنیم و احدی را فروگذار نمی کنیم.

روایات در زمینه رجعت زیاد (و مختلف) است(مجلسی در بحار یک بابی به آن به نام«باب الرجعه» اختصاص داده است که 162 روایت دارد)(3) که شیخ به بعضی از آن ها اشاره نموده می فرماید: پیامبر(صلی الله علیه و آله) و ائمه(علیه السلام)، در زمان مهدی(عج) با جماعتی از امت های سابق و لاحق، برای ابراز و آشکار نمودن دولت حق و احقاق حقشان برمی گردند... پس اعتقاد به آن واجب است، چون دلیل رجعت، سمعی؛ یعنی قرآنی و روایی است و باید تعبداً به آن اعتقاد داشت.(4)

(قبلاً بیان شد رجعت دلیل عقلی نیز دارد) و در زیارت اربعین می خوانیم: و اشهد أنّی بکم مؤمن و بایابکم موقن.(5)

از بعضی روایات استفاده می شود اسماعیل پسر حزقیل که خداوند او را در قرآن اسماعیل صادق الوعد نام برده(6) در هنگام رجعت حسینی به دنیا رجعت خواهد نمود، زیرا چون خداوند او را به پیامبری قومش فرستاد او را تکذیب کرده پوست سر و روی او را کندند، پس خداوند «سطاطائیل» ملک عذاب را به نزد او فرستاد تا قوم او را عذاب کند. آن حضرت راضی نشد و از پروردگار خواست او را در عصر رجعت امام حسین(علیه السلام)، رجعت دهد تا همچون آن امام از قومش انتقام گیرد.(7)

روایت شده است: عمر الدنیا مأه الف سنه و العشرون منها سائر الناس و الباقی مده دوله آل محمد(صلی الله علیه و آله)(8)؛ عمر دنیا صد هزار سال است که بیست هزار سال از آن، عمر سایر مردم است و باقی، مدت دولت آل محمد(و خود محمد)، در عصر و دوران رجعت است.

از این روایت استنباط می شود که دولت حق و با بهترین کیفیت در همین دنیاست، چون قرآن

1- - شیخ طوسی، التبیان، 8/120-119.
2- - کهف،47.
3- - بحارالانوار، ج 53، باب الرجعه.
4- - شیخ طوسی، «رساله العقائد الجعفریه» مطبوع در «جواهر الفقه»، ص250.
5- - قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص875، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
6- [7]- مریم،54.
7- [8]- احمدی، اسلام و عقاید، ص310، 1339.
8- - ملاصدرا، تفسیر القرآن الکریم، 6/339.