اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 182

همچنین وی در باب ویژگی های ولی فقیه و اختیارات او معقتد است ولایت فقیه، ولایت کسی است که عادل و عالم به قوانین اسلام است و همان اختیاراتی را دارد که پیامبر اکرم و ائمه هدی در اداره حکومت داشتند. البته نباید پنداشت که مقام فقها و پیامبر و امامان معصوم یکی است، بلکه حکومت وظیفه ای یکسان بر دوش آن هاست. همچنین ولایت در صورت عدم امکان، از عهده ی فقیه ساقط نمی شود. او باید با تلاش پیگیر خود «عدم امکان» را به «امکان» تبدیل نماید و هر آنچه می تواند، باید این مسئولیت را انجام دهد. البته حکومت فقیه در محدوده ی قانون اسلام است و نباید از آن سرپیچی نمود، زیرا حکومت اسلام، حکومت قانون الهی است.(1)

از مجموعه ی آنچه بیان شد می توان نتیجه گرفت که حفظ حکومت اسلامی- شیعی از اوجب واجبات است. می توان ادعا نمود: إن استقرّت استقرّ ماسواها و إن زالت زال ماسواها.

ولایت فقیه در اهل تسنن

برخی از اهل سنت در بحث امامت و حکومت، شرایطی نزدیک به«شرایط شیعه برای ولی فقیه» برای سلطان و حاکم آورده اند که از جمله آن ها ابوالحسن ماوردی است. وی می نویسد: و اما اهل الامامه فالشروط المعتبره فیهم سبعه: احدها العداله...(2)؛ و اما شروط معتبر در امامت هفت قسم است که عبارتند از:

1. عدالت در همه امور 2. علمی که منتهی به اجتهاد در احکام حوادث می شود 3. سلامتی حواس از جمله سمع و بصر و نطق 4. صحت بدن 5. صاحب رأی و اندیشه ای که منتهی به سیاست گذاری برای اصلاح امور مردم و تدبیر مصالح آن ها بشود. 6. نَجدت و شجاعتی که سبب حفظ کیان اسلام و جهاد با دشمن بشود 7. نسب و آن قریشی بودن به سبب نص و اجماع است.

و همچنین در کتاب الفقه علی المذاهب الاربعه در این خصوص، مختصراً، چنین آمده است: انهم اتفقوا علی أن الامام یشترط فیه أن یکون مسلماً مکلّفا حراً ذکراً قرشیاً عدلاً مجتهداً شجاعاً ذا رأی صائب، سلیم البصر و النطق(3)؛

آن ها(شافعی و حنفی و حنبلی و مالکی) بر این اتفاق نمودند که شرایط امامت و حکومت و سلطنت عبارت اند از این که مسلم و مکلف(بالغ) و آزاد و مرد و قرشی و عادل و مجتهد و شجاع

1- - امام خمینی، ولایت فقیه، ص42-34.
2- - ابوالحسن ماوردی، احکام السلطانیه، ص 6.
3- - الشیخ عبدالرحمن الجزری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج 5، ص 416، 2003 م.