کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 11

ص:11

اهداف درس

آشنایی با:

دلایل ضرورت بعثت انبیا؛

اهداف خاص بعثت انبیا؛

اهداف کلی بعثت انبیا.

مروری بر مباحث پیشین

در درس گذشته ذکر شد که خداوند از آفرینش انسان هدفی دارد که همان رساندن او به بالاترین مراتب رشد و کمال است و آنچه را که برای تحقق این هدف لازم است، از طریق پیام آوران خود در اختیار او گذاشته است. از آن جا که هم معارف نظری و هم تربیت اخلاقی برای رشد انسان اهمیت شایانی دارد، دو هدف خاص از بعثت پیامبران، تعلیم دانش و تزکی اخلاقی است. در درس حاضر با دو هدف دیگر بعثت آشنا می شویم که یکی از آن ها رفع اختلاف و دیگری کسب رضای الهی است.

3. رفع اختلاف

شک نیست که انسان ها به دلیل محدودیت قوای ادراکی شان از یک سو و تفاوت های موجود در استعدادها و توانایی های ذهنی و فکری شان از سوی دیگر و نیز به سبب هواهای نفسانی و تعلقات گوناگون دنیوی و مادی، همواره در طول تاریخ دچار اختلاف و درگیر منازعات و کشمکش ها بوده اند. تاریخ گواه آن است که چه جنگ ها و نزاع های خونینی بر سر مسائل جزئی و کم اهمیت رخ داده است. بدیهی است که این اختلاف ها و منازعات موجب تضعیف، کاهش و نابودی سرمایه های انسانی و غیر انسانی می شود، بشر را از هدف آفرینش دور می سازد و به جای رشد و کمال، اسباب نزول و انحطاط او را فراهم می آورد.

از این رو، عقل و وحی به ما می گوید که برای دست یابی انسان به هدف آفرینش، لازم است که خداوند اختلافات را، به ویژه در امور مهم و اساسی زندگی، از میان افراد بردارد. به همین جهت، قرآن مجید یکی دیگر از ضرورت ها و حکمت های بعثت پیامبران را رفع اختلاف میان انسان ها معرفی می کند:

... فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ 1

... پس خداوند پیامبران بشارت دهنده و بیم دهنده را مبعوث کرد و کتاب (آسمانی) را، که به سوی حق و حقیقت دعوت می کرد، همراه آنان نازل نمود تا در اختلافات بین مردم داوری کنند.

وَ ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ إِلاّ لِتُبَیِّنَ لَهُمُ الَّذِی اخْتَلَفُوا فِیهِ وَ هُدیً وَ رَحْمَهً لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ 2

(ای پیامبر)، ما این کتاب (قرآن) را فقط برای این بر تو نازل کردیم که آنچه را که (مردم) در آن اختلاف دارند برای آن ها روشن کنی و (این کتاب) برای کسانی که (در