کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 178

ص:178

در قرون بعد پدید آوردند، می توان معتبر دانست، ولی پیروان حضرت علی (علیه السلام) و اهل بیت او را نمی توان معتبر به شمار آورد؟(1)

چکیده

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) در حدیث ثقلین، اهل بیت را بعد از خود در کنار قرآن به جا می گذارد و آن ها را سبب هدایت و دوری از گمراهی و جدانشدنی از قرآن معرفی می کند.

این حدیث، حتی در متون اهل سنت نیز متواتر است و علمای آنان به صحت آن تصریح کرده اند .

لازمۀ جدانشدنی بودن اهل بیت از قرآن این است که آنان باید دارای علم و عصمت کامل و الهی باشند و هیچ کردار و گفتار باطلی از آن ها سر نزند؛ زیرا اگر به قرآن و راه های هدایت جاهل باشند و کردار و گفتاری نادرست و خلاف حق از آن ها صادر شود، در همان مورد از قرآن که حق محض است، جدا می شوند و فاصله می گیرند.

مراد از اهل بیت در حدیث ثقلین همان کسانی هستند که پیامبر در آیات مباهله و تطهیر و بسیاری از احادیث آن ها را معرفی کرده است؛ یعنی، حضرت علی و فاطمه و حسنین و امامان دیگر (علیهم السلام).

از حدیث ثقلین معلوم می شود که همسران پیامبر و یا طایفۀ بنی هاشم و دیگران، مصداق اهل بیت نیستند؛ زیرا به گواهی تاریخ و روایات خود اهل سنت از آنان گناهان و خطاهای متعددی سر زده است و هیچ یک از آنان به تمام ابعاد قرآن و راه های هدایت آگاهی کامل نداشته اند. این بدان معنا است که آن ها در این گونه موارد از حق محض، یعنی قرآن، فاصله گرفته اند و این بر خلاف متن حدیث ثقلین است.

در بعضی احادیث اهل سنت، به جای اهل بیت در حدیث ثقلین، عبارت «سنت پیامبر» به کار رفته است .

اولاً بر پایۀ مباحث پیشین، سنت پیامبر بدون اهل بیت، برای هدایت و رفع اختلاف کافی نیست. ثانیاً بین روایات ارجاع به اهل بیت و ارجاع به سنت تعارضی نیست؛ زیرا این سنت خود پیامبر است که مردم را به اهل بیت ارجاع می دهد. علاوه بر این مبنا و ریشۀ علوم اهل بیت، سنت و تعالیم پیامبر است.

اگر هم بین این دو دسته روایات تعارضی وجود داشته باشد، روایات ارجاع به اهل بیت را که چندین برابر روایات ارجاع به سنت است، باید معیار قرار داد و به آن عمل کرد.

اشکال دیگر اهل سنت این است که حدیث ثقلین امامت اهل بیت را ثابت نمی کند .

پاسخ این اشکال این است که اولاً حدیث ثقلین نشان می دهد که در کردار و گفتار اهل بیت، باطل راه ندارد و علم و عصمت الهی و کامل دارند. حال چه کسانی، غیر از این گونه افراد، صلاحیت جانشینی پیامبر را دارد و آیا خلفای بعد از وی از همین مقدار فضایلی که در حدیث ثقلین آمده است، برخوردار بودند؟ ثانیاً در بعضی از بیان های حدیث ثقلین، پیامبر به پیروی از آن ها دستور داده است و آن ها را خلیفه (جانشین) نامیده است. تمام این تعابیر به روشنی از جانشینی اهل بیت به جای پیامبر حکایت می کند.

پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) در حدیث سفینۀ نوح، اهل بیت خود را به کشتی نوح تشبیه می کند و آن ها را مایۀ نجات مردم از هلاکت معرفی می کند.