کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 208

ص:208

1- . دانشمندان بزرگ اهل سنت و به ویژه شارحان صحیح بخاری و صحیح مسلم در شرح خود بر احادیث این دو باب تصریح می کنند که منظور از پیشوای مسلمین که حضرت عیسی (علیه السلام) پس از نزول، پشت سر او نماز می خواند همان حضرت مهدی موعود است، از جمله: احمد بن محمد قسطلانی: (وامامکم منکم هوالمهدی) ("منظور از عبارت پیشوایی از شما مسلمانان، همان مهدی است". ارشاد الساری فی شرح صحیح البخاری) ابن حجر عسقلانی: (تواترت الاخبار بانّ المهدی من هذه الامه وان عیسی یصلّی خلفه) ("روایات متواتر وجود دارد در این که مهدی از امت اسلامی است و عیسی پشت سر او نماز می خواند". فتح الباری فی شرح صحیح البخاری). همچنین بدر الدین عینی در "عمده القاری فی شرح صحیح البخاری" و نووی در شرح خود بر صحیح مسلم، به این مطلب تصریح کرده اند.
2- . سنن ابن ماجه، باب خروج المهدی، ح 4084. بعضی از اهل سنت و به ویژه وهابیان انکار می کنند که در احادیث معتبر اسلامی، تعبیر "خلیفه الله" دربارۀ کسی و به ویژه درباره اهل بیت به کار رفته باشد. اما علاوه بر آنچه از سنن ابن ماجه نقل شد، حاکم نیشابوری در "المستدرک علی الصحیحین" نیز در روایاتی از پیامبر اکرم (ص)، همین تعبیر را دربارۀ حضرت مهدی (علیه السلام) آورده و روایت آن را با معیارهای "بخاری" و "مسلم"، صحیح دانسته است (المستدرک، کتاب الفتن، باب حدیث عمران بن حصین، حدیث 8564 و باب حدیث ابی عوانه، حدیث 8671)
3- . در پاورقی های بعد، مشخصات و محتوای بعضی از این متون معرفی شده است.
4- . قطعیت موارد مشترک یادشده از نظر متون و علمای اهل سنت، به ویژه درباره صحت و تواتر احادیث مهدویت، به حدی است که حتی بعضی از بزرگان فرقه وهابیت نیز، از گذشته تاکنون، به آن اعتراف و تصریح کرده اند، از جمله:

دیدگاه های اختلافی شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود

اما با وجود نقاط مشترک یادشده در موضوع مهدویت، گروهی از علمای اهل سنت اختلاف نظرهایی نیز با دیدگاه شیعه دارند. مهم ترین عقاید اختلافی آنان با شیعه در موضوعات زیر است:

1. مهدی از فرزندان حسن بن علی (امام حسن مجتبی) است نه از فرزندان حسین بن علی (امام حسین)؛

2. مهدی از فرزندان (امام) حسن عسکری نیست، زیرا وی فرزندی نداشته و یا اگر هم داشته است، از دنیا رفته است؛

3. حضرت مهدی در نیم شعبان سال 255 ه. ق متولد نشده است و طول عمر و غیبت هم نداشته است. بلکه وی در آخر الزمان متولد خواهد شد.

در پاسخ به این موارد اختلافی باید بگوییم که:

اولاً، بسیاری دیگر از علمای اهل سنت موارد اختلافی یادشده را قبول ندارند و در موضوع مهدویت عقایدی بسیار نزدیک با عقاید شیعه دارند، یعنی آنان هم مانند شیعه معتقدند که "حضرت مهدی (علیه السلام) از فرزندان با واسطۀ امام حسین (علیه السلام) است و این سخن درست نیست که امام حسن عسکری (علیه السلام) در زندگی یا هنگام مرگ فرزندی نداشته است، بلکه حضرت مهدی فرزند بی واسطۀ امام حسن عسکری است که در سال 255 (ه. ق) متولد شده و هنگام فوت پدرش زنده بوده و پنج سال (یا قدری بیش تر