- جلسه اول: دلایل ضرورت بعثت انبیاء (1) 1
- نبوت عامّه 1
- مقدمه 1
- نبوت 1
- هدف از آفرینش انسان 2
- اشاره 5
- اهداف خاص بعثت انبیا در قرآن 5
- 1. تعلیم دانش 5
- چکیده 7
- اشاره 10
- مروری بر مباحث پیشین 11
- 3. رفع اختلاف 11
- نکتۀ اول 12
- دو نکته 12
- نکتۀ دوم 13
- اشاره 16
- 4. عمل به رضای الهی 16
- اهداف کلی بعثت انبیا در قرآن 17
- 1. خارج کردن انسان ها از تاریکی ها و هدایت آن ها به سوی نور 17
- اشاره 17
- چکیده 18
- 2. اتمام حجت بر انسان ها 18
- اشاره 20
- دو نظریۀ کلی دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 21
- الف) انکار رابطۀ دین و دنیا 21
- مروری بر مباحث پیشین 21
- اشاره 21
- رابطۀ دین و دنیا 21
- ب) پذیرش رابطۀ دین و دنیا 22
- اشاره 22
- الف) دلایل ضرورت دخالت دین در امور دنیایی 22
- 1. توجه به هدف آفرینش انسان 22
- اشاره 22
- نظریۀ صحیح دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 22
- 2. عمل به رضای الهی 23
- 3. رفع اختلاف 23
- ب) دلیل وقوع دخالت دین در امور دنیایی 24
- دین و حکومت 25
- نحوۀ دخالت دین در امور دنیایی 26
- تعالیم پراکنده یا طرح و برنامۀ کامل و منسجم؟ 27
- جمع بندی و نتیجه گیری 27
- چکیده 28
- اشاره 30
- مروری بر مباحث پیشین 31
- راه های شناختن پیامبر راستین 31
- معجزه و ویژگی های آن 32
- منکران اعمال خارق العاده 33
- تفاوت معجزات پیامبران با اعمال خارق العادۀ دیگران 36
- فاعل حقیقی معجزه 37
- چگونگی دلالت معجزه بر نبوت پیامبران 37
- پاسخ 39
- چکیده 42
- اشاره 44
- معنای اصطلاحی عصمت 45
- معنای لغوی عصمت 45
- دیدگاه اجمالی فرقه های اسلامی دربارۀ عصمت پیامبران 45
- مروری بر مباحث پیشین 45
- اقسام و مراحل عصمت 46
- 3. ضرورت عصمت در اعتقادات 47
- اشاره 47
- اشاره 47
- 1 و 2. ضرورت عصمت در دریافت و ابلاغ وحی 47
- 4. ضرورت عصمت در قول و فعل شخصی 47
- اشاره 48
- دلیل اول: جلب اعتماد مردم 48
- دلایل عقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 48
- دلیل دوم: رفع خطای مردم 48
- دلیل چهارم: رفع بلاتکلیفی مردم 49
- دلیل سوم: رفع اختلاف مردم و اتمام حجت بر آنان 49
- اهمیت و جایگاه عصمت قول و فعل شخصی پیامبر 51
- اشاره 54
- دلایل نقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 54
- دلیل اول: دستور به اطاعت بی قید و شرط از پیامبر 54
- دلیل دوم: مصونیت مُخلَصان از اغوای شیطان 55
- دلیل سوم: هدایت یافتگی پیامبران 55
- دلیل چهارم: مقام امامتِ بعضی پیامبران 56
- چکیده 57
- دلیل پنجم: مصونیت پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) از هرگونه لغزش 57
- اهداف درس 59
- مروری بر مباحث پیشین 59
- اشاره 59
- منشأ عصمت 59
- نظریات مربوط به منشأ عصمت 59
- منشأ عصمت در ابلاغ وحی 60
- منشأ عصمت در دریافت وحی 60
- منشأ عصمت در قول و فعل شخصی 61
- منشأ عصمت در اعتقادات پیامبران 61
- اشاره 61
- الف) منشأ جبری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- ب) منشأ اختیاری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- ج) منشأ دوگانه (لطف الهی و اختیار پیامبر) برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- 1. تأیید و کمک به وسیلۀ ملائکه و به ویژه روح القدس 63
- نقش خداوند در عصمت 63
- اشاره 63
- 2. یاری و لطف الهی در خودداری انبیا از لغزش ها 65
- 3. اعطای شرح صدر و خُلق خوش به پیامبران 66
- 4. خلقت پاک 67
- چکیده 67
- اشاره 70
- مروری بر مباحث پیشین 71
- پاسخ به دو سؤال مهم 71
- سؤال اول و پاسخ آن 71
- شواهد روایی 72
- سؤال دوم و پاسخ آن 73
- 1. تأیید مؤمنان به وسیلۀ روحی خاص و روح القدس 73
- اشاره 73
- 2. اعطای بینش و معرفت خاص به مؤمنان 74
- ترک اولای پیامبران 76
- معنای دقیق عصمت، مصونیت از گناه و خطاهای مطلق 77
- مقام چهارده معصوم (علیهم السلام) 78
- اشاره 80
- نبوّت خاصه 81
- مروری بر مباحث پیشین 81
- اعجاز قرآن 82
- اعجاز قرآن از نظر سبک ادبی 83
- اشاره 83
- عجز از مقابله به مثل با قرآن 84
- اشاره 85
- اعجاز قرآن از نظر اخبارهای غیبی 85
- پیروزی سپاه روم بر ایران 86
- کافر مردن ولید بن مغیره 86
- کافر مردن ابو لهب و همسرش 86
- مصونیت قرآن از تحریف 88
- پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 88
- بازگشت پیامبر به مکه 89
- ورود به مسجد الحرام و فتح مکه 90
- عجز بشر از مقابله به مثل با قرآن 90
- چکیده 91
- اشاره 92
- اعجاز قرآن از نظر علوم طبیعی 93
- مروری بر مباحث پیشین 93
- مقدمه 93
- حرکت زمین 94
- نمونه هایی از اعجاز علمی قرآن 94
- اشاره 94
- حرکات طولی و دورانی خورشید 96
- نیروی جاذبه 96
- زوجیت در گیاهان و سایر موجودات 97
- نقش کوه ها در زمین 98
- اشاره 100
- معجزات دیگر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) 100
- معراج 101
- اِخبار از غیب 102
- شکافتن ماه (شق القمر) 103
- چکیده 104
- اشاره 106
- ضرورت بحث از امامت 107
- امامت عامه 107
- اشاره 107
- مروری بر مباحث پیشین 107
- ضرورت پی جویی از فرقۀ ناجیه 108
- حدیث «افتراق الاُمه» 108
- دلیل عقلی 109
- ضرورت امامت 109
- ضرورت وجود امامان معصوم بعد از پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 109
- کلیات 109
- اشاره 110
- اشکالات مخالفان امامت 110
- پاسخ 111
- اشاره 111
- اشکال اول: قرآن برای هدایت کافی است. 111
- اشکال دوم: «قرآن و سنّت» برای هدایت کافی است. 112
- اشکال سوم: «قرآن و سنّت و صحابه» برای هدایت کافی است. 114
- اشکال چهارم: قرآن، سنّت، سیرۀ صحابه و علمای دینی برای هدایت کافی است. 115
- نتیجه گیری 115
- چکیده 115
- اشاره 118
- مقدمه 119
- مروری بر مباحث پیشین 119
- امامت در قرآن 119
- دیدگاه قرآن دربارۀ مقام امامت 120
- اوصاف امامان در قرآن 121
- 1. علم کامل عالمان الهی به قرآن 121
- اشاره 122
- 2. آیۀ تطهیر و عصمت اهل بیت 122
- منظور از اهل بیت در این آیه چه کسانی هستند؟ 123
- تفسیر اول: اهل بیت، همان همسران پیامبرند. 123
- تفسیر سوم: منظور از اهل بیت (در زمان پیامبر)، حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) هستند. 125
- تفسیر دوم: منظور از اهل بیت، تمام مردان و زنان خاندان پیامبر است. 125
- 3. آیۀ مباهله و افضلیت اهل بیت 128
- چکیده 130
- اشاره 132
- عصمت اولی الأمر 133
- مروری بر مباحث پیشین 133
- اشاره 133
- 4. آیۀ اولی الأمر، عصمت و علم آنان 133
- دلالت آیه 133
- مصادیق اولی الأمر 135
- اشاره 138
- شأن نزول آیه 138
- دلالت آیه 139
- پاسخ به یک اشکال: نیامدن نام ائمۀ دوازده گانه در قرآن 140
- چکیده 143
- اشاره 146
- مروری بر مباحث پیشین 147
- مقدمه 147
- اهمیت تعیین جانشین برای پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 147
- امامت در احادیث پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 149
- حدیث یوم الإنذار (یوم الدار) 150
- اشاره 152
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث منزلت 152
- حدیث غدیر 154
- اشاره 154
- دلالت حدیث غدیر 155
- صدور حدیث غدیر 155
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث غدیر 156
- چکیده 160
- اشاره 164
- حدیث ثقلین 165
- متن و سند حدیث ثقلین 165
- مروری بر مباحث پیشین 165
- مصادیق اهل بیت در حدیث ثقلین 167
- صدور و سند حدیث سفینه 171
- دلالت حدیث سفینه 171
- نتیجۀ اول: معرفی فرقۀ ناجیه 173
- اشاره 173
- داخل بودن حتمی اهل بیت در فرقۀ ناجیه 176
- اشاره 176
- نتیجۀ دوم: مشخص شدن منشأ پیدایش شیعه 177
- چکیده 178
- اشاره 180
- مهدویت 181
- امامت خاصه 181
- تولد و غیبت صغرای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 181
- مروری بر مباحث پیشین 181
- اشاره 182
- فلسفۀ کلی غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 182
- 1. مجازات مردم و نیز حفظ جان حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 182
- 2. نومید شدن مردم از حکومت های بشری و کسب آمادگی و لیاقت برای درک حضور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 183
- 3. امتحان الهی و تمییز مؤمنان خالص و واقعی 183
- اشاره 184
- ارتباط با حضرت از طریق نایبان خاص در غیبت صغری 184
- فلسفۀ و ویژگی های غیبت صغری 184
- معنای غیبت و ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 185
- ویژگی های غیبت کبری و تفاوت آن با غیبت صغری 185
- ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 186
- اهداف ظهور و ویژگی های حکومت جهانی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 188
- اشاره 200
- منجی موعود از دیدگاه ادیان 201
- مروری بر مباحث پیشین 201
- اشاره 206
- دیدگاه های مشترک شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 206
- مهدی موعود از دیدگاه اهل سنت 206
- دیدگاه های اختلافی شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 208
- 1. ملحدان و منکران خدا 211
- 2. خداپرستان 211
- اشاره 211
- 4. اهل سنت و وهابیان 212
- 3. یهودیان و مسیحیان 212
- ولایت تکوینی ائمه (علیهم السلام) 214
- اشاره 214
- 1. وساطت در فیض 215
- 3. امکان ارتباط روحی و معنوی مردم با امام معصوم 218
- 4. مشمول دعای امام شدن 219
- 5. امکان مشاهده و ارتباط حضوری و مستقیم با امام در زمان غیبت 219
- چکیده 222
- معرفی چند نرم افزار و سایت اینترنتی در موضوع مهدویت 224
- معرفی منابعی در موضوع امامت برپایه منابع اهل سنت 225
- نرم افزارها و سایت های اینترنتی 226
- نکاتی دربارۀ منابعی که در این مجموعه دروس از آن ها استفاده شده است 227
- ضمیمه 228
ص:219
نمونه های این امرند. برای این گونه افراد حضور و غیبت معصوم، تفاوت چندانی ندارد، زیرا این غیبت موجب بی ایمانی یا کم ایمانی آن ها نمی شود. امام سجاد (علیه السلام) در توصیف و قدر و منزلت این گروه از مؤمنان می فرماید:
مسّلماً اهل زمان غیبت او (حضرت مهدی) که معتقد به امامت او و منتظر ظهورش هستند، از مردم همۀ زمان ها بالاترند، زیرا خدای متعال چنان عقل و فهم و معرفتی به آن ها عطا کرده است که غیبت برایشان، به منزلۀ مشاهده (مستقیم و حضوری) شده است.(1)
بدیهی است که چنین افرادی از ارتباط روحی و قلبی با امام غایبشان بسیار بیش از افراد کم ایمان تر بهره می برند و حدیث زیر از رسول اکرم (صلی الله علیه وآله)، ناظر به همین کسانی است که در زمان غیبت حضرتش از نور ولایت او فیض می برند:
قسم به خدایی که مرا به پیامبری مبعوث کرد، مردم در زمان غیبتش از او بهره مند می شوند و از نور ولایتش روشنایی می گیرند.(2)
4. مشمول دعای امام شدن
یکی از عواملی که درجۀ قرب و ارزش معنوی هر انسانی را نزد خداوند و امام زمان (عج الله تعالی فرجه) مشخص می کند، همان درجۀ ارتباط خالص روحی و معنوی و قلبی او با امام زمانش به ویژه در دوران غیبت کبری است و هرکس به میزان همین درجه قرب مشمول دعای حضرتش واقع می شود. یکی از وظایف یا فضل و الطاف امام هر عصر دربارۀ امت آن است که وی برای مردم و به ویژه مؤمنان و صالحان و پیروانش دعا نماید و بخشش گناهان و برطرف شدن بلاها و مشکلات و افزایش ایمان و عمل صالح و عاقبت به خیری و مقامات علمی و عملی آنان را از درگاه ربوبی طلب نماید و واضح و مسلم است که تأثیر دعای معصوم که خدا اجابتش را تضمین کرده است با تأثیر دعای خود یا دیگران قابل مقایسه نیست. یکی از مهم ترین علل توفیقات مادی و معنوی انسان ها به ویژه در زندگی مؤمنان ناشی از همین دعاهای حضرت ولی عصر (عج الله تعالی فرجه) در حق آنان است. این نقش و فایده عظیم امام در غیبت و حضور وی تفاوتی ندارد و بی وقفه و در تمام ایام زمان غیبت و حضور تداوم دارد.
5. امکان مشاهده و ارتباط حضوری و مستقیم با امام در زمان غیبت
گفته شد که در غیبت کبری، باب نیابت خاصه بسته است، ولی این به معنای آن نیست که امکان مشاهده و ارتباط حضوری و مستقیم افراد با امام زمانشان به هیچ وجه وجود ندارد.
در زمان غیبت کبری این امکان وجود دارد که با اذن الهی و صلاحدید آن حضرت، کسانی به حضور وی شرفیاب شوند و به گونه های مختلف از محضر وی فیض بگیرند. تعداد کسانی که در دوران غیبت به شرف و