کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 39

ص:39

اشکال

چرا گاهی پیامبران به درخواست مردم برای آوردن معجزه پاسخ منفی می دادند؟ بعضی آیات قرآن گویای آن است که گاهی پیامبران از آوردن معجزاتِ درخواستیِ مردم امتناع می کردند و همین امر سبب شده است تا کسانی از این آیات نتیجه بگیرند که پیامبران، به ویژه پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله)، معجزه ای نداشته اند.

پاسخ

در پاسخ به این اشکال باید گفت که اولاً آیات مربوط به وجود معجزات پیامبران چنان صریح و روشن است که جایی برای انکار آن ها باقی نمی ماند. برخی آیات قرآن نیز به شماری از معجزات پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) اشاره دارد. ثانیاً دقت در مجموع آیات مربوط به معجزات، دلیل خودداری انبیا را روشن می کند. از جمله آیات مورد استناد منکران، آیات 90 تا 93 سورۀ اسراء است:

(منکران نبوت) گفتند که ما هرگز به تو ایمان نمی آوریم مگر این که چشمۀ جوشانی از زمین برای ما بیرون آوری، یا این که باغی از درختان خرما و انگور داشته باشی و جویبارهایی از میان آن ها جاری کنی، یا آن طور که خیال می کنی قطعات (سنگ های) آسمان را بر سر ما فرود آوری، یا خدا و فرشتگان را در برابر ما حاضر سازی، یا خانه ای پر نقش و نگار از طلا داشته باشی و یا به آسمان بالا روی. اما حتی به آسمان رفتن تو را هم باور نمی کنیم مگر این که نامه ای (از طرف خدا) بر ما نازل کنی که آن را بخوانیم. (ای پیامبر، در پاسخ آن ها) بگو: «پروردگارم منزه است (از انجام این درخواست های پوچ و نامعقول). مگر من جز انسانی فرستاده شده از سوی خدا هستم؟»

اگر کسانی به قصد هدایت، از پیامبری معجزه بخواهند، او موظف است که خواستۀ آنان را اجابت کند. امّا اگر افرادی، نه به قصد هدایت بلکه از روی لجاجت و بهانه جویی، درخواست هایی محال و نامعقول داشته باشند، که گاه هیچ ارتباطی به اثبات پیامبری ندارد، پیامبران هیچ وظیفه ای در انجام درخواست آنان ندارند، بلکه شأن آنان بالاتر از آن است که خود را بازیچۀ دست این بهانه جویان قرار دهند. از این رو، در این مواقع باید چنین پاسخ دهند که ما فرستادۀ پروردگارمان هستیم و نمی توانیم از جانب خود تصمیم بگیریم. ما در این مورد مطیع او هستیم و او منزه از آن است که این درخواست های پوچ و بهانه جویانه را اجابت کند. قرآن مجید نیز در آیات متعددی بر این نکته تأکید می کند:

وَ ما کانَ لِرَسُولٍ أَنْ یَأْتِیَ بِآیَهٍ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ 1

و هیچ پیامبری را نرسد که جز به اذن خدا معجزه ای بیاورد.

وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآیَهٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَیْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما یُوحی إِلَیَّ مِنْ رَبِّی2

هنگامی که برای آن ها معجزه ای نیاوری، می گویند: «چرا (از پیش خود) آن را انتخاب نکردی.» (ای پیامبر) بگو: «من فقط از چیزی پیروی می کنم که از جانب پروردگارم بر من وحی می شود».