کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 46

ص:46

می شمارند. گروهی دیگر آن ها را تنها از گناه کبیره معصوم می دانند نه از گناه صغیره. بعضی دیگر بر این باورند که پیامبران گناه و اشتباهِ دانسته انجام نمی دهند، ولی ممکن است نادانسته گناه یا اشتباهی از آن ها سر زند. برخی دیگر نیز بر این باورند که پیامبران از نظر کردار و گفتار هیچ تفاوتی با سایر مردم ندارند و مانند همۀ افراد دیگر، ممکن است هر گناه و اشتباهی، اعم از صغیره و کبیره، دانسته یا نادانسته، پیش و پس از بعثت از آن ها سر زند.

توضیح تفصیلی این نظریه ها در این مجال امکان پذیر نیست.(1) از این رو آنچه در این جلسات دربارۀ عصمت مطرح می شود، تنها به دیدگاه شیعه اختصاص دارد، اما در خلال بیان ادلۀ عقلی و نقلی پیروان دیدگاه شیعه، آرای فرقه هایی هم که عصمت کامل پیامبران را نمی پذیرند، به صورت کلی نقد و بررسی و اشتباهات آن ها مشخص خواهد شد.

اقسام و مراحل عصمت

عصمت پیامبران چهار قسم یا مرحله دارد:

1. عصمت در دریافت وحی؛

2. عصمت در ابلاغ وحی؛

3. عصمت در اعتقادات؛

4. عصمت در گفتار و کردار شخصی پیامبران.

حال به تعریف هر یک از این چهار قسم می پردازیم:

1. عصمت در دریافت وحی: پیامبران در دریافت وحی اشتباه نمی کنند؛ یعنی هر آنچه را که خدا بر آنان وحی می کند، بدون ذره ای کم و زیاد، دریافت می کنند.

2. عصمت در ابلاغ وحی: پیامبران پس از دریافت وحی، در ابلاغ آن به مردم هم اشتباه نمی کنند؛ یعنی، همانی را که دریافت کرده اند، بی کم و کاست و بدون کمترین دخل و تصرفِ عمدی یا سهوی، به مردم می رسانند.

3. عصمت در اعتقادات: پیامبران در عقاید و دانش های خود نیز هیچ گونه اشتباهی ندارند؛ یعنی، بر خلاف سایر مردم که اشتباهاتی کم یا زیاد در عقایدشان وجود دارد، عقایدی درست، بر حق و مطابق با واقع دارند.

4. عصمت در گفتار و کردار شخصی: تمامی کردارها و گفتارهایی که از پیامبران سر می زند، گفتار و کردار شخصی ایشان به شمار می رود و این غیر از آن چیزی است که پیامبران موظف اند به عنوان وحی الهی به مردم ابلاغ کنند. پیامبران در گفتار و کردار شخصی خود، حتی در مسائل جزئی و کم اهمیت نیز اشتباه نمی کنند. امکان ندارد که از پیامبران، چه در خلوت و چه در زندگی خانوادگی یا محیط اجتماعی، گفتاری نادرست و کرداری ناشایست سر بزند.