کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 51

ص:51

مسلماً خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان می دهد... و از زشتکاری و نادرستی و ظلم نهی می کند.

از طرف دیگر اگر اطاعت نکنند، باز بر خلاف دستور خدا عمل کرده اند که به اطاعت بی قید و شرط از پیامبران فرمان داده است. به این ترتیب مردم با سردرگمی عجیبی مواجه می شوند و تکلیف خود را نمی دانند؛ زیرا اگر از پیامبر اطاعت کنند، هم اطاعت خدا را کرده اند و هم او را نافرمانی کرده اند و اگر هم از پیامبر اطاعت نکنند، باز هم از خدا اطاعت کرده و در همان حال از دستور او سرپیچی نموده اند. خدا پیامبران را برای این فرستاده است که راه اطاعت، رضا و بندگی خود را به مردم بیاموزد و آن ها را از بلاتکلیفی خارج کند در حالی که معصوم نبودن پیامبر، آنان را به نافرمانی خدا وا می دارد و موجب بلاتکلیفی آن ها در این امر می شود.

خامساً: اگر پیامبری خطا کند، طبیعی است که مردم باید خطایش را به او تذکر دهند. از طرف دیگر وقتی او یک بار خطا کند، هیچ تضمینی نیست که این خطا را تکرار نکند و دوباره مرتکب آن نشود. حال اگر بنا باشد که مردم دائماً خطای او را به وی متذکر شوند و راه صحیح را به او نشان دهند، باز اشکالات متعددی پیش می آید: اشکال اول این که قرار است پیامبران مردم را هدایت کنند، در حالی که در این حالت مردم ناچارند دائماً پیامبران را ارشاد نمایند و گویا خدا مردم را برای هدایت پیامبران فرستاده است! اشکال دیگر این که در مواردی که در تشخیص خطای یک پیامبر اختلاف نظر وجود دارد و خود آن پیامبر هم بر نظر خویش اصرار دارد و آن را درست می داند، تذکر مداوم مردم به او و تأکید بر خطاکاری وی موجب آزار و ناراحتی او می شود، در حالی که خداوند مردم را از آزار پیامبر بر حذر داشته است:

وَ الَّذِینَ یُؤْذُونَ رَسُولَ اللّهِ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ 1

کسانی که پیامبر خدا را آزار می دهند، عذاب دردناکی برای آن ها مهیا شده است.

اهمیت و جایگاه عصمت قول و فعل شخصی پیامبر

ممکن است برخی تصور کنند که گفتار و کردار شخصی یک پیامبر امر چندان مهمی نیست که مشکلاتی عمیق و جدی در جامعه ایجاد کند. اما این تصور درست نیست؛ زیرا برای مثال دربارۀ پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله)، نه تنها سخنانی که ایشان آن ها را به عنوان وحی قرآنی به مردم معرفی می کردند، بلکه به تصریح آیات قرآن، سخنانی هم که به طور معمول و به عنوان سخن شخصی بر زبان جاری می ساختند، همه وحی الهی بود:

وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی إِنْ هُوَ إِلاّ وَحْیٌ یُوحی 2

پیامبر از روی هوی و هوس سخن نمی گوید،، بلکه سخن وی چیزی جز وحیی که بر او نازل شده، نیست.

به عبارت دیگر وحی الهی بر سه گونه است:

الف) قرآن، که هم لفظ و هم محتوای آن از سوی خدا و سبک آن اعجازآمیز و تقلیدناپذیر است و پیامبر موظف است آن را به مردم ابلاغ کند.