کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 72

ص:72

قضاوت کند و پیامبر خود را برگزیند، در این صورت امکان داشت که این برگزیدگان در آینده از مسیر بندگی خدا منحرف شوند و خود و امتشان را به فساد و تباهی بکشانند و مقام الهی نبوت را برای همیشه خدشه دار و بی اعتبار نمایند. نمونۀ کسانی که عمری را در مسیر الهی حرکت کرده و از مرحله ای به بعد و حتی در روزهای پایانی عمر خود به مسیر شیطانی لغزیده اند، در طول تاریخ کم نبوده و نیست. داستان یکی از مصادیق برجستۀ این افراد (بلعم باعورا) در سورۀ اعراف آیات 175 و 176 آمده است.

آزمایش های بسیار سخت خداوند از پیامبران، به ویژه پیامبران بزرگ الهی، در طول زندگی آنان و حتی آزمودن مقام صبر و بندگی آنان پیش از نبوت و موفق شدن آن ها در امتحانات عبودیت و مردود شدن سایر انسان ها، به درجات مختلف، در این امتحانات، که گاه حتی بسیار ساده و معمولی هم است، نشانۀ آن است که گزینش پیامبران از روی حکمت و بر اساس معیار بندگی پروردگار صورت گرفته است. از این رو مقام بندگی آن ها دلیل مقام نبوت ایشان و بر آن مقدم است. در روایتی معروف دربارۀ حضرت ابراهیم (علیه السلام) می خوانیم:

إنَّ اللهَ اتَّخَذَ إبْراهیمَ عَبْداً قَبْلَ أنْ یَتَّخِذَهُ نَبیَاً.

خداوند قبل از این که ابراهیم را پیامبر گرداند، او را به عنوان بندۀ خود پذیرفت.(1)

همچنین خداوند تمام مسلمانان را موظف کرده است که همواره و در تمام نمازها شهادت دهند که مقام بندگی حضرت محمد (صلّی الله علیه وآله) بر مقام رسالت او مقدم است:

وَأشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ ورَسُولُهُ.

شواهد روایی

این نکته که دلیل انتخاب پیامبران، علم قبلی خدا به درجۀ عبودیت آن ها است و خدا متناسب با حسن نیت افراد، آنان را مشمول الطاف خاص خود می گرداند، در احادیث اسلامی به صراحت آمده است؛ به نمونه های زیر توجه کنید:

1. امام صادق (علیه السلام) می فرماید:

عَلِمَ اللهُ مِنْهُمْ حینَ ذَرَأَهُمْ أنَّهُمْ یُطیعُونَهُ وَیَعْبُدُونَهُ ولا یُشْرِکُونَ بِهِ شَیْئاً. فَهؤلاءِ بِالطّاعَهِ نالُوا مِنَ اللهِ الْکَرامَهَ وَالْمَنْزِلَهَ الرَّفیعَهَ عِنْدَهُ؛(2) خداوند از همان آغاز آفرینش آنان (پیامبران) می دانست که آن ها او را اطاعت و بندگی می کنند و هیچ چیز را شریک او قرار نمی دهند. پس آنان به علت اطاعت پروردگار به این درجه از بزرگی و جایگاه والا نزد او دست یافتند.

الّلهُمَّ... عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفاءَ بِهِ فَقَبِلْتَهُمْ وَقَرَّبْتَهُمْ وقَدَّمْتَ لَهُمُ الذِّکْرَ الْعَلِیَّ وَالثَّناءَ الْجَلِیَّ وَأهْبَطْتَ عَلَیْهِمْ مَلائِکَتَکَ وَکَرَّمْتَهُمْ بِوَحْیِکَ؛ خدایا،... تو می دانستی که آن ها به آن پیمان (زهد و بندگی) عمل می کنند و از این رو آن ها را (برای مقام پیامبری) پذیرفتی و نزد خود مقرب قرار دادی و پیشاپیش، آنان را بلندآوازه ساختی و به گونه ای والا ستودی و فرشتگان خود را بر آنان فرستادی و با نزول وحی آن ها را گرامی داشتی.(3)