- جلسه اول: دلایل ضرورت بعثت انبیاء (1) 1
- نبوت عامّه 1
- مقدمه 1
- نبوت 1
- هدف از آفرینش انسان 2
- اشاره 5
- اهداف خاص بعثت انبیا در قرآن 5
- 1. تعلیم دانش 5
- چکیده 7
- اشاره 10
- مروری بر مباحث پیشین 11
- 3. رفع اختلاف 11
- نکتۀ اول 12
- دو نکته 12
- نکتۀ دوم 13
- 4. عمل به رضای الهی 16
- اشاره 16
- اشاره 17
- 1. خارج کردن انسان ها از تاریکی ها و هدایت آن ها به سوی نور 17
- اهداف کلی بعثت انبیا در قرآن 17
- چکیده 18
- 2. اتمام حجت بر انسان ها 18
- اشاره 20
- دو نظریۀ کلی دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 21
- الف) انکار رابطۀ دین و دنیا 21
- مروری بر مباحث پیشین 21
- اشاره 21
- رابطۀ دین و دنیا 21
- ب) پذیرش رابطۀ دین و دنیا 22
- اشاره 22
- نظریۀ صحیح دربارۀ رابطۀ دین و دنیا 22
- 1. توجه به هدف آفرینش انسان 22
- الف) دلایل ضرورت دخالت دین در امور دنیایی 22
- اشاره 22
- 2. عمل به رضای الهی 23
- 3. رفع اختلاف 23
- ب) دلیل وقوع دخالت دین در امور دنیایی 24
- دین و حکومت 25
- نحوۀ دخالت دین در امور دنیایی 26
- تعالیم پراکنده یا طرح و برنامۀ کامل و منسجم؟ 27
- جمع بندی و نتیجه گیری 27
- چکیده 28
- اشاره 30
- راه های شناختن پیامبر راستین 31
- مروری بر مباحث پیشین 31
- معجزه و ویژگی های آن 32
- منکران اعمال خارق العاده 33
- تفاوت معجزات پیامبران با اعمال خارق العادۀ دیگران 36
- فاعل حقیقی معجزه 37
- چگونگی دلالت معجزه بر نبوت پیامبران 37
- پاسخ 39
- چکیده 42
- اشاره 44
- معنای اصطلاحی عصمت 45
- معنای لغوی عصمت 45
- دیدگاه اجمالی فرقه های اسلامی دربارۀ عصمت پیامبران 45
- مروری بر مباحث پیشین 45
- اقسام و مراحل عصمت 46
- 1 و 2. ضرورت عصمت در دریافت و ابلاغ وحی 47
- 4. ضرورت عصمت در قول و فعل شخصی 47
- اشاره 47
- 3. ضرورت عصمت در اعتقادات 47
- اشاره 47
- دلایل عقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 48
- دلیل اول: جلب اعتماد مردم 48
- اشاره 48
- دلیل دوم: رفع خطای مردم 48
- دلیل سوم: رفع اختلاف مردم و اتمام حجت بر آنان 49
- دلیل چهارم: رفع بلاتکلیفی مردم 49
- اهمیت و جایگاه عصمت قول و فعل شخصی پیامبر 51
- اشاره 54
- دلایل نقلی عصمت پیامبران در قول و فعل شخصی 54
- دلیل اول: دستور به اطاعت بی قید و شرط از پیامبر 54
- دلیل دوم: مصونیت مُخلَصان از اغوای شیطان 55
- دلیل سوم: هدایت یافتگی پیامبران 55
- دلیل چهارم: مقام امامتِ بعضی پیامبران 56
- چکیده 57
- دلیل پنجم: مصونیت پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) از هرگونه لغزش 57
- مروری بر مباحث پیشین 59
- اشاره 59
- اهداف درس 59
- نظریات مربوط به منشأ عصمت 59
- منشأ عصمت 59
- منشأ عصمت در ابلاغ وحی 60
- منشأ عصمت در دریافت وحی 60
- منشأ عصمت در قول و فعل شخصی 61
- منشأ عصمت در اعتقادات پیامبران 61
- اشاره 61
- الف) منشأ جبری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- ج) منشأ دوگانه (لطف الهی و اختیار پیامبر) برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- ب) منشأ اختیاری محض برای عصمت در قول و فعل شخصی 62
- 1. تأیید و کمک به وسیلۀ ملائکه و به ویژه روح القدس 63
- نقش خداوند در عصمت 63
- اشاره 63
- 2. یاری و لطف الهی در خودداری انبیا از لغزش ها 65
- 3. اعطای شرح صدر و خُلق خوش به پیامبران 66
- 4. خلقت پاک 67
- چکیده 67
- اشاره 70
- پاسخ به دو سؤال مهم 71
- مروری بر مباحث پیشین 71
- سؤال اول و پاسخ آن 71
- شواهد روایی 72
- سؤال دوم و پاسخ آن 73
- 1. تأیید مؤمنان به وسیلۀ روحی خاص و روح القدس 73
- اشاره 73
- 2. اعطای بینش و معرفت خاص به مؤمنان 74
- ترک اولای پیامبران 76
- معنای دقیق عصمت، مصونیت از گناه و خطاهای مطلق 77
- مقام چهارده معصوم (علیهم السلام) 78
- اشاره 80
- نبوّت خاصه 81
- مروری بر مباحث پیشین 81
- اعجاز قرآن 82
- اعجاز قرآن از نظر سبک ادبی 83
- اشاره 83
- عجز از مقابله به مثل با قرآن 84
- اشاره 85
- اعجاز قرآن از نظر اخبارهای غیبی 85
- کافر مردن ابو لهب و همسرش 86
- کافر مردن ولید بن مغیره 86
- پیروزی سپاه روم بر ایران 86
- مصونیت قرآن از تحریف 88
- پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 88
- بازگشت پیامبر به مکه 89
- ورود به مسجد الحرام و فتح مکه 90
- عجز بشر از مقابله به مثل با قرآن 90
- چکیده 91
- اشاره 92
- مقدمه 93
- اعجاز قرآن از نظر علوم طبیعی 93
- مروری بر مباحث پیشین 93
- اشاره 94
- نمونه هایی از اعجاز علمی قرآن 94
- حرکت زمین 94
- نیروی جاذبه 96
- حرکات طولی و دورانی خورشید 96
- زوجیت در گیاهان و سایر موجودات 97
- نقش کوه ها در زمین 98
- اشاره 100
- معجزات دیگر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) 100
- معراج 101
- اِخبار از غیب 102
- شکافتن ماه (شق القمر) 103
- چکیده 104
- اشاره 106
- ضرورت بحث از امامت 107
- امامت عامه 107
- اشاره 107
- مروری بر مباحث پیشین 107
- ضرورت پی جویی از فرقۀ ناجیه 108
- حدیث «افتراق الاُمه» 108
- دلیل عقلی 109
- ضرورت امامت 109
- ضرورت وجود امامان معصوم بعد از پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 109
- کلیات 109
- اشاره 110
- اشکالات مخالفان امامت 110
- پاسخ 111
- اشاره 111
- اشکال اول: قرآن برای هدایت کافی است. 111
- اشکال دوم: «قرآن و سنّت» برای هدایت کافی است. 112
- اشکال سوم: «قرآن و سنّت و صحابه» برای هدایت کافی است. 114
- چکیده 115
- نتیجه گیری 115
- اشکال چهارم: قرآن، سنّت، سیرۀ صحابه و علمای دینی برای هدایت کافی است. 115
- اشاره 118
- مقدمه 119
- مروری بر مباحث پیشین 119
- امامت در قرآن 119
- دیدگاه قرآن دربارۀ مقام امامت 120
- اوصاف امامان در قرآن 121
- 1. علم کامل عالمان الهی به قرآن 121
- اشاره 122
- 2. آیۀ تطهیر و عصمت اهل بیت 122
- منظور از اهل بیت در این آیه چه کسانی هستند؟ 123
- تفسیر اول: اهل بیت، همان همسران پیامبرند. 123
- تفسیر دوم: منظور از اهل بیت، تمام مردان و زنان خاندان پیامبر است. 125
- تفسیر سوم: منظور از اهل بیت (در زمان پیامبر)، حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین (علیهم السلام) هستند. 125
- 3. آیۀ مباهله و افضلیت اهل بیت 128
- چکیده 130
- اشاره 132
- دلالت آیه 133
- 4. آیۀ اولی الأمر، عصمت و علم آنان 133
- اشاره 133
- مروری بر مباحث پیشین 133
- عصمت اولی الأمر 133
- مصادیق اولی الأمر 135
- شأن نزول آیه 138
- اشاره 138
- دلالت آیه 139
- پاسخ به یک اشکال: نیامدن نام ائمۀ دوازده گانه در قرآن 140
- چکیده 143
- اشاره 146
- مروری بر مباحث پیشین 147
- مقدمه 147
- اهمیت تعیین جانشین برای پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 147
- امامت در احادیث پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) 149
- حدیث یوم الإنذار (یوم الدار) 150
- اشاره 152
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث منزلت 152
- حدیث غدیر 154
- اشاره 154
- دلالت حدیث غدیر 155
- صدور حدیث غدیر 155
- اشکالات اهل سنت به دلالت حدیث غدیر 156
- چکیده 160
- اشاره 164
- متن و سند حدیث ثقلین 165
- حدیث ثقلین 165
- مروری بر مباحث پیشین 165
- مصادیق اهل بیت در حدیث ثقلین 167
- صدور و سند حدیث سفینه 171
- دلالت حدیث سفینه 171
- نتیجۀ اول: معرفی فرقۀ ناجیه 173
- اشاره 173
- داخل بودن حتمی اهل بیت در فرقۀ ناجیه 176
- اشاره 176
- نتیجۀ دوم: مشخص شدن منشأ پیدایش شیعه 177
- چکیده 178
- اشاره 180
- مهدویت 181
- امامت خاصه 181
- مروری بر مباحث پیشین 181
- تولد و غیبت صغرای حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 181
- اشاره 182
- 1. مجازات مردم و نیز حفظ جان حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) 182
- فلسفۀ کلی غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 182
- 3. امتحان الهی و تمییز مؤمنان خالص و واقعی 183
- 2. نومید شدن مردم از حکومت های بشری و کسب آمادگی و لیاقت برای درک حضور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 183
- فلسفۀ و ویژگی های غیبت صغری 184
- اشاره 184
- ارتباط با حضرت از طریق نایبان خاص در غیبت صغری 184
- ویژگی های غیبت کبری و تفاوت آن با غیبت صغری 185
- معنای غیبت و ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 185
- ظهور امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 186
- اهداف ظهور و ویژگی های حکومت جهانی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) 188
- اشاره 200
- منجی موعود از دیدگاه ادیان 201
- مروری بر مباحث پیشین 201
- اشاره 206
- مهدی موعود از دیدگاه اهل سنت 206
- دیدگاه های مشترک شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 206
- دیدگاه های اختلافی شیعه و اهل سنت دربارۀ مهدی موعود 208
- 1. ملحدان و منکران خدا 211
- 2. خداپرستان 211
- اشاره 211
- 4. اهل سنت و وهابیان 212
- 3. یهودیان و مسیحیان 212
- ولایت تکوینی ائمه (علیهم السلام) 214
- اشاره 214
- 1. وساطت در فیض 215
- 3. امکان ارتباط روحی و معنوی مردم با امام معصوم 218
- 4. مشمول دعای امام شدن 219
- 5. امکان مشاهده و ارتباط حضوری و مستقیم با امام در زمان غیبت 219
- چکیده 222
- معرفی چند نرم افزار و سایت اینترنتی در موضوع مهدویت 224
- معرفی منابعی در موضوع امامت برپایه منابع اهل سنت 225
- نرم افزارها و سایت های اینترنتی 226
- نکاتی دربارۀ منابعی که در این مجموعه دروس از آن ها استفاده شده است 227
- ضمیمه 228
ص:74
1- . بحار الأنوار، ج 70، ص 211.
2- . غرر الحکم، ج 6193.
گروهی خدا و روز رستاخیز رای باور دارند... آنان کسانی هستند که خدا ایمان رای در قلوبشان نوشته و آن ها رای با روحی از جانب خود حما یت کرده است.
پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) به شاعر متعهد زمان خود حسّان بن ثابت می فرماید:
لَنْ یَزَلْ مَعَکَ رُوحُ الْقُدُسِ ما ذَبَبْتَ عَنّا؛ تا زمانی که (با اشعارت) از ما دفاع کنی، روح القدس همراه تو است.(1)
امام رضا (علیه السلام) نیز به شاعر معروف اهل بیت، دعبل خزاعی که شعری دربارۀ اهل بیت، به ویژه امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه) سروده بود، می فرماید:
نَطَقَ رُوحُ الْقُدُسِ عَلی لِسانِکَ؛ این اشعار را روح القدس بر زبان تو جاری کرده است.(2)
ائمه (علیهم السلام)، شبیه این تعبیر را در موارد دیگر نیز به کار برده اند.(3)
2. اعطای بینش و معرفت خاص به مؤمنان
خداوند به پیامبرانش دانش و بینشی خاص عطا کرده است که راهگشای زندگی آنان، به ویژه هنگام مواجهه با مشکلات و شرایط دشوار است. قرآن و حدیث درجاتی از این بینش را برای افراد مؤمن و باتقوا نیز ضمانت کرده است. بدیهی است که با افزایش ایمان و تقوا، این بینش و معرفت هم قوی تر می شود.
وَ اتَّقُوا اللّهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ اللّهُ 4
تقوای الهی پیشه کنید و (در اثر آن) خدا به شما علم و معرفت عطا می کند.
إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقاناً5
اگر تقوای الهی پیشه کنید، خداوند به شما فرقان عطا می کند؛ (یعنی، بینشی که در اثر آن می توانید بین حق و باطل فرق بگذارید).
پیامبر اکرم (صلّی الله علیه وآله) می فرماید:
الْمُؤمِنُ یَنْظُرُ بِنُورِ اللهِ؛(4) مؤمن به وسیلۀ نور (و بینش) الهی به (همه چیز) نظر می کند.
امام باقر (علیه السلام) فرمود:
مَنْ عَمِلَ بِما یَعْلَمُ عَلَّمَهُ اللهُ ما لَمْ یَعْلَمْ.(5)
اگر کسی به آنچه که می داند عمل کند، خدا آنچه را که نمی داند، به وی می آموزد.