کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 76

ص:76

همچنین خداوند در پاسخ کسانی که بر انتخاب حضرت محمد (صلّی الله علیه وآله) به عنوان فرستادۀ خدا معترض بودند، می گوید که حتی تقسیم رزق و روزی مادی هم به دست خدا است، تا چه رسد به مقام های معنوی و رحمت الهی:

وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلی رَجُلٍ مِنَ الْقَرْیَتَیْنِ عَظِیمٍ أَ هُمْ یَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّکَ نَحْنُ قَسَمْنا بَیْنَهُمْ مَعِیشَتَهُمْ فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا1

(منکران نبوت) گفتند: «چرا این قرآن بر مرد بزرگ (و ثروتمندی) از این دو شهر (مکه و طائف) نازل نشده است؟» آیا آنان رحمت (های معنوی) پروردگارت را (میان افراد) تقسیم می کنند؟ (در حالی که حتی) رزق و روزی مادی زندگی آن ها را هم ما در زندگی دنیا میان آن ها تقسیم کردیم.

در آیۀ دیگری نیز خداوند دربارۀ احوالات انسان ها می فرماید:

وَ رَبُّکَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ 2

خداوند به (احوال و نیات) تمام کسانی که در آسمان ها و زمین اند، (از همۀ موجودات) آگاه تر است.

ترک اولای پیامبران

گفتیم که پیامبران از هر گناه و خطایی، حتی گناهان کوچک و خطاهای سهوی، معصوم اند. حال ممکن است این سؤال مطرح شود که اگر چنین است، پس چرا در آیات و روایات اسلامی خطاهایی به پیامبران نسبت داده شده است و آنان به خاطر ارتکاب به این خطاها مجازات شده اند. برای نمونه، حضرت آدم (علیه السلام) به دلیل خطای خود از بهشت رانده شد. حضرت یونس (علیه السلام) که از هدایت امتش ناامید شده بود، آن ها را ترک کرد و خدا هم به این علت او را در شکم ماهی زندانی کرد. سائلی از در خانۀ حضرت یعقوب (علیه السلام) محروم برگشت و خداوند وی را چهل سال به فراق یوسف مبتلا کرد. از حضرت یوسف (علیه السلام) نیز نسل نبوت برداشته شد؛ زیرا در مقابل پدرش تواضعی را که خدا از او انتظار داشت، از خود نشان نداد.

در پاسخ این سؤال باید توجه کرد که اصولاً گناهان و خطاها بر دو قسم است: مطلق و نسبی.

گناه و خطای مطلق: گناه و خطای مطلق آن گناه و خطایی است که انجام آن برای هر کسی گناه یا خطا محسوب می شود و با مقام و منزلت افراد ارتباطی ندارد. دروغ گفتن هم برای یک پیامبر و هم برای یک فرد معمولی گناه است، هرچند مجازات آن برای آن ها متفاوت است. همین طور اگر کسی سهواًخطا کند و مثلاً در تعیین یکی از روزهای هفته، از روی اشتباه دوشنبه را به جای سه شنبه بگیرد، چه پیامبر باشد و چه غیر پیامبر، در هر دو صورت خطا کرده است.

گناه و خطای نسبی: این قسم از خطاها به اعمالی مربوط است که نسبت به فردی خطا است و نسبت به فرد دیگر خطا نیست؛ زیرا مقام و منزلت افراد در زمینه های مختلف متفاوت است و در نتیجه توقعی که از