کلام و عقائد 2 : نبوت و امامت صفحه 85

ص:85

1- . ر. ک: شأن نزول آیات 5 تا 24 سورۀ مدثّر.
2- . فصلت/ 26.
3- . برای اطلاع از این آیات ر. ک: واژۀ «اساطیر» در قرآن.
4- . لِسانُ الَّذِی یُلْحِدُونَ إِلَیْهِ أَعْجَمِیٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ؛ نحل/ 103.
5- . حتی این فرض هم نادرست است؛ زیرا نه در فرهنگ جامعۀ عربستان آن زمان که آهنگر رومی در آن زندگی می کرد و نه در فرهنگ روم و یونان که پایگاه انواع اندیشه های فلسفی و عرفانی در آن عصر بود، کم ترین نشانه ای از معارف الهی قرآن وجود نداشت. تعالیم این کتاب با تمام تعالیم آن عصر تفاوت ماهوی و بنیادین دارد..

نمی کردند؟ البته در گذشته و حال کسانی برای این کار کوشیده اند، ولی نمونه هایی که عرضه شده است، بهره ای جز بی اعتباری صاحبان آن ها نداشته است. نمونه هایی که گاه حتی مایۀ مضحکۀ آن ها شده است.(1) جالب این جا است که بعضی از این نمونه ها که قرار بوده است در مقابل قرآن باشد، با تقلید از سبک ادبی خود قرآن عرضه شده است.(2) در حالی که قرآن در تحدی خود قید «مِن دُونِ الله» را مطرح کرده است که یکی از معانی این قید آن است که نمونه هایی که برای معارضه می آورید، نباید به تقلید از سبکی باشد که خداوند در قرآن ابداع کرده است؛ به بیان دیگر مراد این است که اگر می خواهید کتابی مانند قرآن بیاورید، باید از خودتان سبکی ابداع کنید که با سبک قرآن رقابت کند نه این که از سبک و اسلوب قرآن تقلید کنید.(3)

با توجه به مجموع نکات یادشده باید نتیجه گرفت که مخالفان قرآن، از زمان نزول آن تاکنون، نتوانسته اند کتابی کامل و یا دست کم بخشی را که بتوان نام سوره بر آن نهاد، عرضه کنند که صرف نظر از محتوا، حتی از نظر فصاحت و بلاغت ادبی هم با قرآن برابری کند. اگر چنین چیزی رخ داده بود، دیگر برای مقابله با اسلام به صرف هزینه های هنگفت و نجومی و یا تحمل مشقات بسیار و حتی قربانی کردن افراد خود در جنگ ها و... نیازی نبود و مخالفان قرآن به راحتی دستاورد خود را به جهانیان عرضه می کردند و افراد منصف و متخصص در ادبیات عرب، هم برابری نمونه های عرضه شده با قرآن را اعلام می کردند و به این ترتیب بشری بودن این کتاب اثبات می شد. ناتوانی از انجام این کار در طول چهارده قرن، به روشنی الهی بودن قرآن را اثبات می کند. اکنون به معرفی جنبه های دیگر اعجاز قرآن می پردازیم.

اعجاز قرآن از نظر اخبارهای غیبی

اشاره

یکی از مهم ترین جنبه های اعجاز قرآن که به طور روشن و قطعی الهی بودن آن را ثابت می کند، پیشگویی های آن دربارۀ حوادثی از آینده است که به گونه ای به افعال بشر مربوط است. برای این جنبه از اعجاز قرآن هیچ توجیهی نمی توان ارائه کرد، جز این که بگوییم محال است این پیشگویی ها از دانش بشری صرف ناشی شده باشد، بلکه منشأ آن تنها علم نامحدود الهی به همۀ حوداث و افعال انسان در گذشته و آینده است؛ زیرا اولاً امور مربوط به آینده، در حال حاضر «معدوم» است و کسی جز خداوند، علم ذاتی و مطلق به معدومات ندارد؛ زیرا انسان هنگامی از امور مادی و محسوس آگاه می شود که چیزی وجود داشته باشد و بر حواس اثر بگذارد، اما چیزی که هنوز موجود نشده و فعلاً معدوم است، نمی تواند بر حواس انسان اثر بگذارد تا انسان آن را ببیند و صدایش را بشنود و.... ثانیاً از آن جا که انسان مختار است، می تواند هر لحظه تصمیمی جدید و غیر قابل پیش بینی بگیرد و حتی مسیر زندگی گذشتۀ خود را به کلی تغییر دهد و مسیر کاملاً تازه ای را در پیش بگیرد. در مورد افعال اختیاری انسان ها نیز تنها خداوند است که از اعمال اختیاری افراد بشر در آینده به طور مطلق و خطاناپذیر آگاه است و هیچ انسانی، به خودی خود، نمی تواند به قطع و یقین بداند که