امرها و نهیها و تحریم‌های خدا از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 110

بلكه از آنچه كه تاكنون از راه ربا به دست آورده‌اند مي‌توانند بهره‌مند گردند، و

(258) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

امرشان به دست خدا است، چه بسا ممكن است خدا رهايشان سازد و در بعضي احكام آزادشان بگذارد و چه بسا تكليفي برايشان مقرر بدارد كه با عمل به آن تكليف، خطاي قبلي خــود را جبـران نمـاينـد.

بايد دانست كه امر اين آيه بس عجيب است براي اينكه گفتيم جمله «فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ...» تسهيل و تشديدي كه دارد حكمي كلي را بيان مي‌كند و اختصاص به مورد ربا ندارد، شامل تمامي گناهان كبيره مي‌شود و در باره همه آنها مي‌فرمايد: كسي كه قبل از مسلمان شدن گناه كبيره‌اي كرده باشد در اسلام مؤاخذه نمي‌شود ليكن متأسفانه مفسرين آنرا مخصوص به ربا دانسته و آنگاه پيرامون آن بحث كرده‌اند كه رباهـاي قبـل از اسـلام چنيـن و چنـان است و امــرش واگـذار به خدا است و كسي كه در اسلام، ربا بخورد چنين و چنان مي‌شود با اينكـه عمـوميّت آيـه بسيار روشـن است.

وَ اَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا! (259)

بعـد از آنكـه بـه ايـن نكتـه تـوجـه كردي كاملاً برايت روشن مي‌شود كه جمله «فَلَهُ مـا سَلَفَ وَ اَمْرُهُ اِلَي اللّهِ» بيش از يك معناي مبهم افاده نمي‌كند چيزي كه هست اين معناي مبهم در مورد هر معصيتي كه در باره‌اش موعظه‌اي رسيده متعين مي‌شود و معلوم اســت كــه ايـن معنــاي مبهــم بر حسب اختلاف آن مواعــظ، مختلـف مي‌شود.

(260) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

تكليف گناه رباخواري و همه گناهان قبل از توبـه

پس معناي آيه شريفه اين است كه هر كس در اثر موعظه‌اي دست از كار زشت خود بردارد گناهان گذشته‌اش چه درباره حقوق خدا بوده يا در مورد حقوق مردم، نسبت به عين آن گناهان مؤاخذه نمي‌شود ولي چنان هم نيست كه از آثار وضعي ناگوار آن گناهان به كلي رها شود، بلكه امر چنين كسي با خدا است اگر او بخواهد ممكن است وظايفي براي جبران آنچه فوت شده مقرر فرمايد، مثلاً قضاي روزه‌ها و نمازهاي فوت شده را بر او واجب كند، و اگر گناهان گذشته راجع به حدود است، حد را براي او واجب سازد، و يا اگر مورد تعزير و شلاق و حبس است اجراي آن احكام را در باره‌اش واجب كند، و اگر حق الناس است و عين مال غصبي يا ربوي نزدش مانده باشد رد نمودن آن را

تكليف‌گناه‌رباخواري‌وهمه‌گناهان قبل‌ازتوبه (261)