امرها و نهیها و تحریم‌های خدا از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 145

از سوي ديگر اين صفت يعني صفت رحمت اگر در حيوانات بطور مطلق خوب و نعمت باشد در خصوص انسان چنين نيست، يعني مانند عدالت بدون قيد و شرط و بطور علي الاطلاق فضيلت نيست، چون اگر اينطور بود مؤاخذه ظالم به جرم اينكه ظلم

تقابل ذبح و عاطفه، فلسفه ذبح در قانون الهي (349)

كرده، و مجازات مجرم به خاطر اينكه مرتكب جرم شده درست نبود - و حتي زدن يك سيلي به قاتل جنايتكار صحيح نبود، زيرا با ترحّم منافات دارد - و همچنين انتقام گرفتن از متجاوز، و به مقدار تعدي او تعدي كردن درست نبود، و حال اگر ظالم و مجرم و جاني و متجاوز را به حال خود واگذاريم دنيا و مردم دنيا تباه مي‌شوند.

و با اين حال اسلام امر رحمت را بدان جهت كه يكي از مواهب خلقت است مهمل نگذاشته، بلكه دستور داده كه رحمت عمومي گسترش داده شود، و از اينكه حيواني را بزنند نهي كرده، و حتي زدن حيواني را كه مي‌خواهند ذبح كنندمنع نموده، و دستور اكيد داده مادام كه حيوان ذبح شده جانش بيرون نيامده اعضائش را قطع و پوستش را نكنند، - و تحريم منخنقه و موقوذه از همين باب است - و نيز نهي كرده از اينكه حيواني را پيش روي حيوان ديگري مثل آن ذبح كنند، و براي ذبح كردن حيوان راحت‌ترين و

(350) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

ملايم‌ترين وضع را مقرر فرموده، و آن بريدن چهار رگ گردن او است، و نيز دستور فرموده حيواني را كه قرار است ذبح شود آب در اختيارش بگذارند، و از اين قبيل احكام ديگري كه تفصيل آنها در كتب فقه آمده است.

و با همه اينها اسلام دين تعقل است، نه دين عـاطفـه، و در هيـچ يـك از شـرايعش عـاطفـه را بـر احكـام عقلـي كـه اصـلاح‌گـر نظـام مجتمع بشري است مقدم نداشته، و از احكام عاطفه تنها آن احكامي را معتبر شمرده كه عقل آن را معتبر شمرده است، كه بـرگشت آن نيـز بـه پيـروي حكـم عقـل است.

و اما اينكه گفتند رحمت الهي چگونه با تشريع حكم تزكيه و ذبح حيوانات سازگار است؟ با اينكه خداي تعالي ارحم الراحمين است، جوابش اينست كه اين شبهه از خلط ميان رحمت و رقّت قلب ناشي شده است، آنچه در خداي تعالي است رحمت است نه رقت

تقابل ذبح و عاطفه، فلسفه ذبح در قانون الهي (351)

قلب، كه تأثر شعوري خاص است در انسان كه باعث مي‌شود، انسان رحم دل نسبت به فرد مرحوم‌تلطف و مهرباني‌كند، و اين‌خود صفتي‌است جسماني و مادي‌كه خداي‌تعالي از داشتن آن متعالي است - «تَعالَي اللّهُ عَنْ ذلِكَ عُلُوّا كَبيرا!»