امرها و نهیها و تحریم‌های خدا از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 27

و گويا وجه برادري مبذرين و اسراف كنندگان با شيطان‌ها اين باشد كه اسراف‌كاران و شيطان از نظر سنخيت و ملازمت مانند دو برادر مهربان هستند كه هميشه با همند و ريشه و اصلشان هم يك پدر و مادر است، هم‌چنان‌كه آيه شريفه «وَقَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ...» (25 / فصلت) «وَ اِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي‌الْغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ» (202 / اعراف) هميــن معنـا را مـي‌رساند.

آيه كريمه ابتدا خواسته بفهماند كه هر اسراف‌كننده‌اي برادر شيطان خويش است، پس همه اسراف‌كاران برادران شيطان‌هايند.

تكاليف و احكام فرعي دين (59)

6 ـ امر به ملاطفت و بيان نرم با ارحام و فقيران فاميل

«وَ اِمّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّــكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَـوْلاً مَيْسُورا»

«و چنانچه از ارحام و فقيران ذوي الحقوق مذكور چون فعلاً نادار هستي ولي در آتيه به لطف خدا اميدواري، اكنون اعراض مي‌كني و توجه به حقوقشــان نتوانــي كـرد باز به گفتار خوش و زبان شيرين آنها را از خود دل شاد كـن»! (28 / اسراء)

گفتار درباره انفاق‌مالي‌است و مراداز جمله «وَاِمّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ...،» اعراض از كسي است كه مالي درخواست كرده تا در سدّ جوع و رفع حاجتش مصرف كند و مقصود از

(60) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

آن، هر اعراضي آن هم به هر صورت كه باشد نيست، بلكه تنها آن قسم اعراضي است كه دستش تهي است و نمي‌تواند مساعدتي به وي بكند، ولي مأيوس هم نيست، احتمال مي‌دهد كه بعدا پولدار شود و وي را كمك كند، به دليل اينكــه دنبالش مي‌فرمايــد: «...ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّـكَ تَرْجُوها...،» يعني اينكه تو از ايشــان اعراض مي‌كنــي نه از اين بــاب كه مال داري و نمي‌خواهــي بدهي و نه از اين باب كه نــداري و از به دست آمــدن آن هم مأيوسي، بلكه از اين باب است كه الان نــداري ولي اميــدوار هستــي كه به دستت بيايــد و بــه ايشــان بدهــي و در طلــب رحمــت پروردگــار خــود هستي.

و اينكه‌فرمود: «...فَقُلْ لَهُمْ‌قَوْلاً مَيْسُورا...،» بدين‌معني‌است‌كه باايشان به‌نرمي حرف بزن، سخن درشت و خشن مگو و اين سفارش را در جايي ديگر به بياني ديگــر فرموده: «وَ اَمَّــا السّائِــلَ فَـــلا تَنْهَـــرْ» (10 / ضحي).