امرها و نهیها و تحریم‌های خدا از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 87

اما اينكه فرمود: «فَهَلْ اَنْتُمْ‌مُنْتَهُونَ؟» استفهامي است توبيخي كه مختصر دلالتي بر اينكه مسلمين آنروز خيلي گوش به فرمان خدا نبوده‌اند دارد، چون از آن استفاده مي‌شود كه نواهي ديگري را كه قبل از اين نهي بگوششان خورده اطاعت نكرده‌اند، اين

(196) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

آيه يعني:«اِنَّما يُريدُ الشَّيْطنُ اَنْ يُوقِعَ...»به منزله تفسيري است براي آيه«يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فيْهِمآ اِثْمٌ كَبيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ وَ اِثْمُهُمآ اَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما،» زيرا بيان مي‌كند كه نفع و گناهي كه در آن آيه در خمر و ميسر فرض شد طوري نيستند كه روزي از هم جدا شده و تنها نفع آندوبماند، يا نفعش غالب شود، تا در نتيجه حلال گردد، و مانند دروغ مصلحت‌آميز نيست كه در عين اينكه گناه است ممكن است روزي نافع شود، و چه بسا روزي در اصلاح ذات بين و امثال آن نفعش بحدي برسد كه بر ضررش غالب و در نتيجه حلال و جايز گردد، و تفسير حرام بودنش از اينجاست كه بعد از اينكه مي‌فرمايد: «رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطنِ،» آنگاه رجس بودن آنرا بوسيله كلمه «اِنَّما» حصر نموده و فرموده : «اِنَّمـا يُـريـدُ الشَّيْطـنُ اَنْ يُـوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْـرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِاللّهِ وَ عَنِ الصَّلوةِ،» اين اعمال جز اين نخواهد بود كه هر

دستور نهايي منع كامل شراب‌خواري (197)

وقت واقع شوند، رجس و پليد و عمل شيطانند، و شيطان هم جز اينكه بوسيله اينها بين شما عداوت و بَغضا بيندازد و شما را از نماز و ياد خدا غافل سازد غرض ديگري ندارد، و كوتاه سخن اينكه، هيچ اميدي به اينكه روزي نفع اين اعمال از گناهش بيشتــر و در نتيجــه مبـاح شـونـد، نيست!

«وَ أَطيعُوا اللّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ احْذَرُوا...» تأكيد امري است كه قبلاً به اجتناب از اين پليدي‌ها كرده بود، و وجه تأكيد نخست اين است كه امر مي‌كند به اطاعت خداوند سبحان كه امر تشريع بدست اوست، و در ثاني به اطاعت رسول اللهي كه اجراي دستورات شرع محول به اوست، و در ثالث به تحذير صريح از مخالفت. و در اين فقره: «فَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوآا اَنَّما عَلي رَسُولِنَا الْبَلغُ الْمُبينُ،»تأكيدي است كه در آن معناي تهديد است، مخصوصا از جهت اينكه مي‌فرمايد: «فَاعْلَمُوا» زيرا اين خود اشاره است به

(198) امرها ، نهي‌ها و تحريم‌هاي خدا

اينكه شما مرتكبين خمر و ميسر و غيره و نافرمانيهاي‌خودرا يك‌نوع غلبه بر رسول‌اللّه پنداشته‌ايد، و نفهميديد، يا فراموش كرديد كه رسول اللّه در اين بين سود و زياني ندارد، و جز رسانيدن پيغام و تبليغ ماموريت خود وظيفه ديگري ندارد، و اين نافرمانيها برگشتش به دشمني با خداي تعالي است، و ندانستيد كه شما در حقيقت در مقام معارضه با ربوبيت پروردگار خـود برآمده‌ايد!

اين آيات در تحريم خمر و ميسر و غيره مشتمـل بر فنــون مختـلفـي است از تأكيد:

1 ـ ابتداي به جمله «يآ اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا» آنگــاه بكار رفتن كلمه حصر «اِنَّما» سپس پليد خواندن آن گناهان، بعد از آن نسبت دادن آنها به عمل شيطان، و امر صريح به اجتناب و اميد داشتن به رستگاري در دوري و اجتناب از آنها، بعد از آن بر شمردن مفاسد عمومي آنها يعني عداوت و بغضا، و انصراف از نماز و ذكر خدا، سپس توبيخ