پیشوایان هدایت : شکافنده علوم، حضرت امام محمدباقر علیه السلام جلد 7 صفحه 127

انحراف فکر و عقیده

در زمان حکومت پادشاهانی که یکی پس از دیگری در جهان اسلام به حکومت می رسیدند انحراف رو به افزایش گذاشت،و در این میان عرصۀ فکر و عقیده بیشترین نصیب را از این انحراف دارا بود.حاکمان جامعه نیز نه تنها اهمیّتی به این انحراف نمی دادند بلکه در جهت تقویت آن می کوشیدند.چرا که این گونه افکار منحرف در خدمت مصالح حکومت آنان بوده و مسلمانان را از دل مشغولی های اساسی شان به خصوص تفکّر در عرصۀ تغییر اوضاع جامعه و بازگرداندن اوضاع به آنچه که در زمان پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله و حضرت علیّ بن ابی طالب علیه السّلام بود بازمی داشت.

در زمان حکومت امویان انحرافات فکری و عقیدتی بسیار زیاد شد.چه از نظر کمّی و چه از نظر کیفی.در زمان امویان هرکدام از این عقاید منحرف دارای اتباع و پیروانی شده و تبدیل به جریانات و نظام هایی شد که بیشتر آن ها با اصول روشن عقاید اسلامی منافات داشت.این جریانات بدعت های بی شماری گذاشتند که همه مخالف با متن قرآن کریم و سنّت پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله بود، در این دوران افکاری از قبیل:جبر،تفویض و ارجاء در میان جامعه نشر یافت.همچنان که افکار تجسیم و تشبیه خداوند متعال به خلق در میان جامعه زیاد گردید و باب شکّ و شبهه دربارۀ عقاید ثابت اسلامی بازشد.در این دوره در رابطه با ماهیّت خداوند متعال و ذات اقدس الهی گفت وگوی بسیاری در گرفت.همچنین جریانات غلوّ تنوّع بسیاری یافت.تا آنجا که کسانی گمان کردند که ذات مقدّس خداوند متعال در گروهی از افراد صالح حلول کرده است.یا گروهی به تناسخ قائل شدند و گروهی نیز راه کفر و الحاد و زندقه در