پیشوایان هدایت : شکافنده علوم، حضرت امام محمدباقر علیه السلام جلد 7 صفحه 204

«من کان ظاهره أرجح من باطنه خفّ میزانه»؛

هرکس ظاهرش از باطن او زیباتر باشد در روز قیامت کفّۀ ترازوی او سبک خواهد بود (1).

ب.تبعیّت ارادۀ انسان از ارادۀ خدا

کامل شدن نفس انسان جز با تطبیق میان ارادۀ انسان و ارادۀ الهی حاصل نمی شود و این مهم نیز جز با تبعیّت کردن از راه و روشی که خداوند برای زندگی انسان تعیین نموده است به دست نمی آید.البتّه این تطابق نیازمند به مبارزه با هوای نفس،تسلّط بر شهوات نفسانی و مقیّد کردن نفس به قید و بندهای شرعی است.چراکه مبارزه با نفس انسان را برای تکمیل نفس و تزکیۀ آن براساس راه و روشی که خداوند متعال در زندگی برای انسان مقرّر فرموده است آمادۀ دریافت فیض الهی می نماید.

امام باقر علیه السّلام در این رابطه فرموده اند:

خداوند متعال می فرماید:به عزّت و جلالم سوگند،هیچ بنده ای از بندگان من خواست مرا بر هوای نفس خود مقدّم نمی دارد مگر این که قلبش را بی نیاز کرده و همّتش را در امر آخرتش قرار خواهم داد (2).

ج.درک انسان از مراقبت دائمی خداوند از او

از عوامل دیگری که تزکیه جز باوجود آن کامل نمی شود این است که انسان احساس کند،خداوند به جهت احاطه ای که به تمام شئون وی دارد،