پیشوایان هدایت : شکافنده علوم، حضرت امام محمدباقر علیه السلام جلد 7 صفحه 223

در این زمان مدارس سیّار دیگری نیز وجود داشت؛بدین ترتیب که دانش آموختگان مکتب امام باقر علیه السّلام در هرکجا و در هر شهری که فرود می آمدند،به دور خود افرادی را جمع کرده و مدرسه ای تأسیس می نمودند.

البتّه این چنین حوزه های علمی به نسبت تعداد افرادی که به این کار اقدام کرده،همچنین به نسبت تعداد مردمی که به این نوع حوزه های علمی روی می آوردند محدود بوده است.

این مؤسّسات فرهنگی نقش بزرگی در تربیت فقها و مبلّغان از شهرهای مختلف جهان اسلام داشتند.

روش های فرهنگی امام باقر علیه السّلام نیز متنوّع بود،بعضی از این روش ها دارای ویژگی های فردی،و بعضی دیگر دارای ویژگی های اجتماعی بوده است.همچنان که گاه این فرهنگ سازی را از راه تدریس،گاه از راه فرستادن نامه و گاه از طریق توصیه و سفارش به انجام می رسانده اند.

فرهنگ سازی و تعلیمات امام باقر علیه السّلام تنها منحصر به فقه و اصول یا علوم دینی به شکل خاصّ نبود،بلکه علوم آن حضرت دربر دارندۀ همۀ علومی بود که در آن روزگار شناخته شده بود (1).

چهارم:امام باقر علیه السّلام و زنده کردن روح جهاد و حماسه در امّت

اشاره

قیام امام حسین علیه السّلام نقش بزرگی در زنده کردن روح حماسه و جهاد در جان مؤمنان به خدا و پیغمبر بر ضدّ حکّام ستمگر داشت.از همین رو بود که امام باقر علیه السّلام در زمینۀ زنده نگه داشتن این روح قیام و جهاد فعّالیت می کرد تا