امر به معروف و نهی از منکر: دو فریضه برتر در سیره معصومین علیهم السلام جلد 1 صفحه 42

شناخت معروف و منکر

هدف از امر به معروف و نهی از منکر، تصحیح مسیر فرد و جامعه در راه رسیدن به کمال است. کسی که امر به معروف و نهی از منکر می کند، چون سوزنبانی است که با تصحیح مسیر، قطار را در رسیدن به مقصد یاری می کند. بدون شک سوزنبان باید مسیرها را بشناسد و مقصدها را بداند تا هر قطاری را به مسیر صحیح، هدایت کند. آمر به معروف و ناهی از منکر نیز باید بداند که صلاح و کمال فرد و جامعه در چه اموری است؛ تا به آنها امر کند و نیز بداند چه چیز جامعه و فرد را به تباهی می کشاند؛ تا از آن نهی کند انسانی که معروف و منکر را نمی شناسد، درد و درمان را تشخیص نمی دهد و نمی داند بایدها و نبایدها کدامند و امر به معروف در کجا شایسته و نهی از منکر در چه جایی بایسته است، چگونه می خواهد امر به معروف و نهی از منکر کند و اگر امر به معروف و نهی از منکر کند، چگونه می توان انتظار داشت که این امر و نهی به حال فرد یا جامعه، مفید باشد؟

آیا می توان باور کرد که فردی ناآشنا با علم پزشکی، نسخه ای بنویسد و بیمار به سبب نسخه او شفا یابد؟

بنابراین، اوّلین شرط امر به معروف و نهی از منکر، شناخت معروف ها و منکرها، احکام آنها و جایگاه شایسته و بایسته آنهاست.

مسعده بن صدقه می گوید: از امام صادق(علیه السّلام) سؤال کردند که آیا امر به معروف و نهی از منکر بر همه امت واجب است؟ فرمود: نه. عرض کردند: چرا؟ فرمود:

انّما هو علی القوی المطاع العالم بالمعروف من المنکر لا علی الضعیف الذی لایهتدی سبیلاً؛ (1)

امر به معروف و نهی از منکر بر انسان قدرتمندی که از او اطاعت می کنند و معروف را از منکر باز می شناسد واجب است؛ نه بر ضعیفی که راه به جایی نمی برد.