امر به معروف و نهی از منکر: دو فریضه برتر در سیره معصومین علیهم السلام جلد 2 صفحه 43

اکنون نمونه های مختلفی از کاربرد این شیوه را در سیرۀ معصومین(علیهم السّلام) ، برای واداری به معروف و بازداری از منکر، مورد توجه قرار می دهیم:

1. رعایت حقوق اجتماعی

یکی از شرایط اولیۀ زندگی سالم اجتماعی، رعایت حقوق شهروندان از سوی یکدیگر است. اسلام برای افراد جامعه در برابر یکدیگر، حقوق متقابلی را بیان کرده و به رعایت آنها، اهمیت بسیاری داده است. یکی از این حقوق که در روایات بسیاری به رعایت آن سفارش شده، رعایت حق همسایه است.

گذشته از بیان حقوق همسایگان در خطبه ها و روایات و سخنان پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله ) ، گاهی آن حضرت، برخی افراد را مأمور می کرد تا در میان کوچه و بازار گردش کرده، وظیفۀ افراد را در مورد این فریضۀ مهم، به آنان یادآوری نمایند.

امام صادق(علیه السّلام) می فرماید: پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله ) به علی(علیه السّلام) و سلمان و ابوذر فرمان داد تا با بلندترین و رساترین فریاد [در شهر مدینه] اعلام کنند که «آنکس که همسایه اش از آزار او در امان نباشد، ایمان ندارد».

چهل خانه از سمت راست و چهل خانه از سمت چپ و چهل خانه از پیش رو، همسایه محسوب می شوند .(1)

در روایتی دیگر در همین باره آمده است: به دنبال چند بار شکایت فردی از مسلمانان از همسایهاش، رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله ) به امیرالمؤمنین(علیه السّلام) و سلمان و مقداد فرمان داد که به نواحی مختلف شهر بروند و فریاد بزنند: «لعنت خدا و فرشتگان او بر کسی باد که همسایهاش را بیازارد». (2)

در روایتی دیگر آمده است که پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله ) هر ناحیه از شهر مدینه را به یکی از این چهار نفر، یعنی امام علی(علیه السّلام)، سلمان، ابوذر و مقداد، واگذار کرد؛ تا آنان