امر به معروف و نهی از منکر: دو فریضه برتر در سیره معصومین علیهم السلام جلد 2 صفحه 80

می داند؛ ولی نه در حدی که از این عطوفت و مدارای اسلامی، سوء استفاده شود؛ بلکه با در نظر گرفتن مصلحت فرد و جامعه، آنجا که نیاز به شدت و خشونت است، از اعمال خشونت، پرهیز نکرده، گاهی آنرا لازم و ضروری می شمرد؛ امّا این، مانع آن نیست که برخورد اولیه با خطاکاران، به ویژه انسان هایی که ندانستن و ناآگاهی، سبب خطای آنها شده، بر اساس رفق و مدارا و تحمل و محبت باشد.

1. انبیا و مدارا

رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله ) در دنیای لبریز از کفر، شرک، خونریزی و گناه، فریاد توحید برداشت و مردم را به خدا خواهی و ارزش های والای الهی و انسانی، دعوت کرد و در کمتر از ربع قرن، توانست تمامی جزیرۀ العرب را به دین مقدس اسلام، جذب کرده، زمینۀ تمدنی عظیم را پیریزی نماید. سرّ توفیق و راز این پیشرفت شگرف، چیست؟

قرآن یکی از اسرار موفقیت رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله ) را رفق و مدارا و محبت او میداند و آنرا رحمتی از جانب خداوند می شمارد؛

{فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ }؛(1)

به واسطۀ رحمت خداوند، تو با اینان، نرم خو هستی و اگر تو درشتخو و سنگدل بودی، از کنار تو پراکنده می شدند.

پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله ) اصل اولیۀ دعوت انبیا را همین مدارا و رفق بر می شمارد و رعایت آنرا همسنگ انجام فرایض و واجبات می داند و می فرماید:

انّا امرنا معاشر الانبیاء بمدارۀ الناس کما امرنا باداء الفرائض ؛(2)

ما گروه انبیا، همان گونه که به انجام واجبات مأموریم، مأموریت داریم که با مردم به مدارا رفتار کنیم.