امر به معروف و نهی از منکر: دو فریضه برتر در سیره معصومین علیهم السلام جلد 2 صفحه 90

نشنیدید [یعنی به واسطۀ گریه بچه و رعایت حال او، نماز را کوتاه نمودم ].(1)

6. مدارا با خویشتن

این مدارا و رفق و نرم خویی، تنها نسبت به دیگران نیست؛ بلکه در واداری خودمان به معروف ها و بازداری از منکرات نیز باید با خویشتن مدارا ورزیم و با لطافت و ملایمت با نفس خویش برخورد کنیم.

امام امیرالمؤمنین(علیه السّلام) در نامه ای به حارث همدانی چنین می نگارد:

وَ خَادِع نَفسَکَ فِی العِبادَهِ، وَارفُق بِهَا وَلَا تَقهَرهَا، وَخُذ عَفوَهَا وَنَشَاطَهَا، إلَّا مَا کَانَ مکتُوباً عَلَیکَ مِنَ الفَرِیضَهِ، فَإنَّهُ لَابُدَّ مِن قَضائِها وَتَعَاهُدِهَا عِندَ مَحَلِّهَا ؛(2)

نفس خود را فریب ده و به عبادتش وادار و با آن مدارا کن و تحت فشار بیش از اندازه قرارش مده و بر او آسان گیر و به هنگام نشاط و فراغتش، به عبادت روی آور؛ جز در واجبات که باید آنها را به جا آوری و در وقت آنها را ادا کنی.

امام صادق(علیه السّلام) می فرماید: من در هنگام جوانی در عبادت، تلاش بسیار می کردم. پدرم امام باقر(علیه السّلام) به من فرمود: فرزندم، کمتر از آنچه اکنون از تو می بینم، عبادت به جایآور؛ زیرا خداوند عزوجل هر گاه بندهای را دوست داشته باشد، از عمل اندک او نیز خرسند می شود .(3)

ب. شدت و خشونت

اشاره

انبیا که برای اصلاح روح و جان انسانها آمده اند، خود جانی اصلاح شده و قلبی شسته از کینه ها و روانی مالامال از عواطف انسانی و شفقت بر بندگان خدا داشته اند؛ به طوری که انسان با مطالعۀ رفتار و سیرۀ آنان شگفت زده می شود و حیران می ماند که آنان چگونه در مقابل آن همه عناد و لجاجت و آزار و اذیت، با

1- همان، ج 5.
2- نهج البلاغه، نامه 69.
3- میزان الحکمه، ج 4، ص 160.