امر به معروف و نهی از منکر در آینه اجتهاد صفحه 179

بسیاری از کارهایی که با زور و قدرت، انجام ناشدنی است، با کمک گرفتن از عواطف، به راحتی انجام می پذیرد. در آیات و روایات، به این مطلب توجه کامل شده است؛ مانند آیات مربوط به غیبت، (1)

احترام به پدر و مادر(2)و کمک به ایتام.(3)امام صادق(علیه السّلام) در مقام نهی ازمنکر فردی که به مادرش بدی کرده و موجب آزار او شده بود، فرمود:

الا علمت ان بطنها منزلک وحجرها مهدک وثدیها غذائک فلا تغلظ لها.(4) آیا نمی دانی که شکم مادر مسکن و دامنش گهواره و سینه اش سفره غذای تو بوده است؟ بنابراین، با او بدی و تندی مکن.

بنابراین، در مقام امر و نهی، شایسته است عواطف و وجدان افراد بیدار شود. این کار به منزله روشن کردن موتوری است که انسان را با سرعت بسیار به سوی معروف سوق می دهد.

آموزش صحیح

علت ارتکاب گناه یا ترک واجب، در بسیاری از افراد، آن است که با وظایف و احکام شرعی آشنا نیستند. از این رو، بر مربیان جامعه، به ویژه آمران به معروف و ناهیان از منکر است که نخست افراد را با شیوه صحیح و کارآمد، آموزش دهند و پس از اطمینان از این که شخص مرتکب گناه، حکم شرعی آن کار را می دانسته است، او را نهی از منکرکنند.

سیره حضرت رسول و امامان معصوم: نیز گواه خوبی بر این مطلب است؛ مانند آموزش امام حسن و امام حسین(علیهماالسّلام) وضوی صحیح را به مرد کهنسالی که روش وضو گرفتن درست را نمی دانست، که پیش از این گذشت.

تبیین حکمت و آثار احکام شرعی

تبیین درست معارف و احکام شرعی، عامل بسیار مهمی در پذیرش حق است. در برابر، بیان ناقص و یک جانبه مسائل شرعی، سبب می شود که مطلب مورد نظر، پذیرفتنی نباشد.