- سخن پژوهشکده 1
- رویکرد روان شناسی 11
- رویکرد قرآنی و روایی 12
- رویکرد تاریخی 12
- رویکرد کلامی 13
- رویکرد از دیدگاه سیره معصومان 13
- اشاره 15
- اشاره 16
- الف. علم کلام 19
- ب. علم اخلاق 22
- ج) جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در تقسیمات فقه 26
- واژه شناسی 27
- مفهوم لغوی معروف و منکر 27
- معنای لغوی امر و نهی 33
- مفهوم اصطلاحی امر و نهی 34
- قلمرو معروف و منکر 35
- امر به معروف و نهی از منکر در ادیان توحیدی 36
- اشاره 38
- اشاره 39
- الف.آیات 39
- تقریب دلالت 40
- نکته ها 40
- تقریب دلالت 41
- نکته های عام 42
- تقریب دلالت 43
- نکته های عام 44
- تقرب دلالت 44
- تقریب دلالت 44
- نکته های عام 45
- ب.روایات 46
- قاعده لطف 48
- ج.عقل 48
- اشاره 48
- وجوب دفع منکر، ثمره وجوب عقلی 50
- ه .مقتضای اصل عملی 52
- اشاره 52
- د.اجماع 52
- وجوب کفایی یا عینی 53
- تصویر واجب کفایی 54
- اشاره 54
- راه حل دوم 56
- راه حل اول 56
- اشاره 57
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 57
- راه حل سوم 57
- تعبدی و توصلی 58
- اشاره 58
- چگونگی امر به معروف و نهی از منکر 59
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 59
- اشاره 59
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 60
- امر به امر به معروف 60
- اشاره 62
- شرط اول: شناخت معروف و منکر 63
- اشاره 63
- اشاره 63
- وجوب نفسی شناخت معروف و منکر 66
- نظر امام خمینی(رحمه الله) درباره برخی از فروعات شرط علم 67
- شرط دوم: اصرار بر گناه 69
- اشاره 69
- الف. اجماع 70
- اشاره 70
- ب. عقل 70
- لزوم امر به توبه، پس از گناه 72
- شرط سوم و چهارم 73
- اشاره 73
- پیشینه تاریخی 74
- اقوال فقیهان صدر اول 74
- ادله شرط سوم 77
- تقریر محل نزاع در شرط سوم 77
- عنوان شرط سوم 78
- اشاره 79
- 1. اجماع 79
- نقد و بررسی 79
- 2. قاعده لاضرر 79
- 3. قاعده لاحرج 82
- 4. قاعده سهولت 82
- 6. خبر عیون اخبارالرضا 83
- 7. خبر مسعده 84
- 9. روایت یحیی بن طویل 85
- تقریر محل نزاع 91
- اشاره 91
- اشاره 91
- شرط چهارم: احتمال تأثیر 91
- مرحله نخست 91
- نقد و بررسی 92
- اشاره 92
- اشاره 93
- 1. خبر مسعده 93
- 3. خبر داود رقی 94
- 4. خبر حارث بن مغیره 95
- 5. خبر ابان 95
- اشاره 97
- مرحله دوم و سوم 97
- تحصیل مقدمات تأثیر 98
- جمع بندی 100
- اشاره 101
- شرط پنجم: عدالت آمر و ناهی 101
- شرط کمال 102
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 104
- شرایط دیگر 104
- حکم امر و نهی با نبودن شرایط 105
- اشاره 106
- مراحل امر به معروف و نهی از منکر از نظر فقها 108
- مفهوم مرحله اول 109
- لزوم ترتیب 115
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 116
- لزوم گرفتن اذن از امام (علیه السّلام) 117
- نقد و بررسی 118
- ادله شرط نبودن اذن امام (علیه السّلام) 118
- ادله اشتراط اذن امام (علیه السّلام) 119
- نقد و بررسی 120
- قول به تفصیل 120
- اختیار ولی فقیه درباره مرحله سوم 121
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 122
- اشاره 125
- ادله اثبات مسؤولیت دولت در اجرای امر به معروف و نهی از منکر 128
- اشاره 128
- آیات 128
- روایات 129
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 130
- به کارگیری نهادهای مسؤول 130
- مبارزه با بسترهای منکر 131
- نهاد حسبه، جانشین تشکیلات امر به معروف و نهی از منکر 131
- تعریف حسبه 132
- مفهوم حسبه از نگاه فقهای شیعی 132
- تفاوت حسبه با امر به معروف و نهی از منکر 133
- تدوین قوانین جامع 134
- چشم انداز امر به معروف و نهی از منکر در قانون اساسی 135
- موارد دیگر 135
- خلأ قانونی 137
- حمایت قانونی از سوی دولت 137
- نظارت دولت 139
- نظارت در قانون اساسی 140
- اشاره 140
- نظارت از دیدگاه آیات و روایات 140
- 2. نظارت و حساب رسی از کارگزاران 142
- 3. نظارت بر تقسیم بیت المال 143
- 4. نظارت بر مکاتبات کارگزاران 143
- 5. نظارت بر گفتار کارگزاران 144
- 6. نظارت بر رفتار نیروهای مسلح 144
- 7. نظارت بر جمع آوری بیت المال 145
- 9. نظارت بر رفتار کارگزاران با مخالفان 146
- 8. نظارت و توبیخ فرماندار آذربایجان 146
- 10. نظارت بر عکس العمل فرماندار مصر، پس از عزل 147
- 12. نظارت بر رفت و آمد شهروندان 148
- 14. نظارت بر گفته های دشمن 149
- 13. نظارت بر بیت المال و مراقبت از آن 149
- 15. نظارت بر گزینش کارگزاران 150
- اقوال مختلف 151
- اجرای حدود و تعزیرات 151
- ادله جواز 152
- ادله عدم جواز 154
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 155
- وظیفه دولت و مردم در برابر شهروندان غیرمسلمان 155
- دیدگاه حضرت امام خمینی(رحمه الله) 157
- وظیفه دولت و مردم در برابر کشورهای دیگر 158
- اهمیت امر به معروف و نهی از منکر حاکمان 160
- دیدگاه امام خمینی(رحمه الله) 162
- اشاره 166
- اشاره 167
- شناساندن منزلت و کرامت انسان 167
- فضاسازی 169
- شیوه آینه 170
- شیوه تلقین 170
- مخاطب شناسی 171
- به کارگیری هنر 173
- شیوه نمایش 174
- بازیابی شخصیت از دست رفته 176
- شیوه تدریج 177
- شیوه پند، نه بند 177
- یادآوری نعمت های الهی 178
- کمک گرفتن از عواطف 178
- آموزش صحیح 179
- تبیین حکمت و آثار احکام شرعی 179
- زمینه سازی 181
- مبارزه منفی 183
- شیوه بیان ثواب و عقاب 183
- احترام به ارزش های مخاطب 184
- هماهنگی گفتار باکردار 185
- اقدام گروهی 185
- شیوه علنی کردن معروف ها 186
- توجه به ریشه ها 187
- یادآوری دشواری ها و عواقب اخروی 187
- در نظر گرفتن ظرفیت افراد 188
- شیوه تغافل 189
- حرمت تجسس 189
- اوصاف آمران و ناهیان 192
- موارد استثنا 192
- اشاره 197
- سیره معصومان 197
- اشاره 197
- الف. امر به معروف و نهی از منکر در سیره رسول اللّه(صلّی الله علیه و آله ) 197
- پیش گیری از ایجاد زمینه های گناه 198
- بیدار ساختن وجدان 198
- کمک گرفتن از وعده و وعید 198
- نهی شدید از منکرات اعتقادی 198
- نهی از منکر در کودکی 199
- نهی از تکبر 199
- نهی از نادیده گرفتن آبروی مسلمان 200
- نهی از غش در معاملات 200
- احترام به مقدسات دیگران 200
- نادیده گرفتن خویشان 201
- آسان گیری 201
- تحمل سختی ها 201
- اهتمام به امر به معروف و همسایگان 202
- واکنش در برابر سخنان نابه جا درباره دین 202
- ب. امر به معروف و نهی از منکر، در سیره امیرمؤمنان(علیه السّلام) 202
- نهی از بدعت 202
- پیش گامی در عمل به معروف و دوری از منکر 203
- نهی از ترویج خرافات 203
- حساسیت در برابر رفتار کارگزاران 203
- اعمال قدرت 204
- واکنش شدید در برابر گناه در مکان های مقدس 204
- اهمیت دادن به حقوق مردم (عبور و مرور) 204
- نهی از احتکار 204
- نمونه هایی از معروف سیاسی - اجتماعی 205
- نهی شدید از تملق 205
- دفاع از ارزش ها 206
- پیام تاریخی امام خمینی(رحمه الله) به رهبر شوروی سابق 206
- نمونه هایی از منکرات 207
- بی کاری 208
- اشاره 210
- اشکال ها 210
- اشاره 210
- اشکال اول 211
- اشکال دوم 214
- اشکال سوم 215
- اشکال چهارم 216
- اشکال پنجم 219
- اشکال ششم 221
- اشکال هفتم 222
- اشکال هشتم 222
- اشکال دهم 223
- اشاره 223
- اشکال نهم 223
- ترس از زیان مالی یا جانی 223
- حفظ آبرو 224
- روحیه سازش کاری 224
- ضعف غیرت دینی 225
- برداشت نادرست 225
- بی اثر پنداشتن امر به معروف و نهی از منکر 225
- اشکال های دیگر 226
- اشاره 228
- الف) آثار اجتماعی 229
- اشاره 229
- 2. شکست دشمن (کافران و منافقان): 233
- 4. انتقام از دشمنان و سامان یافتن کارها: 233
- ب) آثار سیاسی 233
- 1. تقویت بنیه مسلمانان: 233
- 3. امنیت راه ها: 233
- ج) آثار معنوی 234
- 2. بازگرداندن اموال به صاحبان اصلی: 235
- 1. حلال شدن درآمدها: 235
- 3. آبادی زمین: 235
- د) آثار اقتصادی 235
- آثار ترک امر به معروف و نهی از منکر 236
- 4. تقسیم عادلانه بیت المال: 236
- اشاره 236
- 1. نکوهش الهی ترک کننده امر به معروف: 236
- 5. جمع آوری صدقات و صرف آن در جای خود: 236
- 5. خواری: 237
- 3. محرومیت از دین واقعی: 237
- 4. خشم خدا: 237
- 6. شرکت در گناه: 238
- 9. عدم استجابت دعا: 238
- 7. انتظار عذاب الهی: 238
- 8. از دست رفتن موقعیت اجتماعی: 238
- تعریف معروف و منکر 239
- برخی نظریات فقهای اهل سنت 239
- 10. عدم پیروی از رسول خدا: 239
- 11. محشور شدن به شکل خوک و میمون: 239
- وجوب عینی یا کفایی 240
- شرایط منکر 242
- شرایط آمر و ناهی 243
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 244
- روش های امر به معروف و نهی از منکر 246
- تصدی زنان به امر به معروف و نهی از منکر 247
1- تبیان، ج5، ص300.
2- آل عمران، آیه 110.
3. امر به معروف و نهی از منکر، عامل خیر و برکت در افراد و امت ها است.
4. امر به معروف و نهی از منکر، محدود به افراد یا مکانی خاص نیست؛ زیرا آیه اطلاق دارد: (َأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ)؛ چون آیه در مقام تشریع است و از نظر زمان و مکان اطلاق دارد.
5. امر به معروف باید پیش از نهی از منکر باشد؛ چون «تأمرون» مقدم است.
تقریب دلالت
بعضی از صاحب نظران، مانند فاضل مقداد، دلالت آیه را بر اصل وجوب، قطعی دانسته، درمقام استدلال آن بر وجوب عینی گفته اند:
ظاهر آیه، بر وجوب امر به معروف و نهی از منکر به شکل وجوب عینی دلالت دارد، به دلیل اطلاق آیه.(1)
برخی دیگر نیز بر این باورند که چون آیه، بهترین بودن امت اسلامی را به امر به معروف و نهی از منکر مرتبط کرده است، به دلالت التزامی دلالت دارد بر این که هر چیزی (ترک این دو فریضه) که منافات با خیریت داشته باشد، جایز نیست.(2)
به نظر می رسد که دلالت آیه بر وجوب، مشکل باشد؛ زیرا آیه در مقام مدح مسلمانان است و مدح درباره کاری یا وصفی، دلالت بر وجوب آن ندارد، مگر به قرینه سیاق، که همراه با امر به معروف، ایمان به خدا نیز آورده شده است.
(الَّذِینَ إِن مَّکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاهَ وَآتَوُا الزَّکَاهَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنکَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَهُ الْأُمُورِ)(3)
همان کسان (یاران خدا) که هر گاه در زمین به آنان قدرت بخشیدیم، نماز را برپا می دارند و زکات می دهند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند و پایان همه کارها از آنِ خدا است.