احکام فقهی - اجرایی حج صفحه 59

ص: 59

مرد بر یکدیگر تذکر داده شود.

25- بیرون رفتن از منا پس از بیتوته اشکال ندارد و از آنجا که در شب یازدهم و دوازدهم، پس از بیتوته، برخی از زائران بخواهند از منا بیرون بروند، باید به آن‌ها توجه داد که پیش از نیمه شب از حدود منا نگذرند و چون محاسبه نیمه شب برای بیتوته و نیمه شب برای تعیین آخر وقت نماز عشا تفاوت دارد وگاهی حدود نیم ساعت با تأخیر می‌باشد، لذا نباید پیش از این وقت بروند، هر چند حرکت آن‌ها از محل کاروان اشکال ندارد ولی پیش از نیمه شب نباید از منا خارج شوند.

26- به زائران توجه دهید که برای رفتن به جمرات و انجام دادن رمی عجله نکنند و کیسه سنگ را به اشتباه بر ندارند که سنگ‌ها باید مباح باشد و در صورتی که اشتباه شود و صاحبش راضی نباشد، رمی صحیح نیست.

27- با توجه به توسعه جمرات و طبقات متعدد آن، رمی در طبقه اول نیز راحت‌تر شده و چنانچه برخی از زائران مقلد مراجعی هستند که رمی در طبقه دوم را بنا بر احتیاط صحیح نمی‌دانند، می‌توان تمام آن‌ها را برای رمی در طبقه اول برد، افزون بر این‌که تعداد معذورین از رمی نیز کاسته شده‌اند.

استفتای رمی جمرات توسعه یافته‌

س: ستون قبلی جمرات در طبقات پایین و بالا، در هر جمره به صورت دیواری به طول 25 متر و عرض یک متر ساخته شده است که تشخیص محل قبلیِ ستون‌ها و ایستادن در آن محلّ پر ازدحام برای تشخیص آن، کاری دشوار و یا غیر ممکن است، از این رو خواهشمند است بفرمایید تکلیف حجّاج در رمی جمرات چیست؟ و آیا رمی تمام دیوار 25 متری کفایت می‌کند یا خیر؟

ج-* آیت اللَّه بهجت: اگر ضرورت است، به این‌که ممکن نیست سؤال شود که از کجا زیاد شده، اشکال ندارد.

* آیت اللَّه تبریزی: با فحص و سؤال از کسانی که از کیفیت بنا اطلاع دارند، به دیوار جدیدی که مقابل ستون‌های قبلی قرار گرفته رمی کنند و اگر تشخیص محل قبلی ستون‌ها و ایستادن در محل پر ازدحام برای تشخیص آن، کاری دشوار و یا غیر ممکن بود (با توجّه به نقشه ارسالی به این جانب از جمرات جدید) چنانچه وسط دیوار جدید را در نظر بگیرند و رمی کنند، مجزی است ان شاء اللَّه تعالی.

* آیت اللَّه خامنه‌ای: اگر می‌تواند بدون عذر و مشقت، به آنچه در محل ستون قبلی قرار دارد رمی کند، واجب است به آن رمی نماید و اگر جستجو از محل آن و رمی به آن مستلزم عسر و