احکام فقهی - اجرایی حج صفحه 64

ص: 64

فتوای برخی از فقها واجب است که به منا برگردد تا بعد از ظهر کوچ کند ولی برخی دیگر برگشتن به منا را واجب نمی‌دانند لذا می‌تواند عصر برای رمی برگردد و پس از رمی جمرات از منا خارج شود ولی چنانچه تا غروب از منا نرود باید شب سیزدهم را نیز در منا بیتوته کند و روز سیزدهم نیز جمرات را رمی کند.

34- کاروان‌هایی که پس از ایام تشریق باید به مدینه بروند یا به ایران برگردند، به زائران خود توصیه کنند شب یازدهم یا دوازدهم نیمه اول را قصد بیتوته کنند و قسمتی از آن را استراحت کنند و پس از نیمه شب برای اعمال به مکّه بروند. چون در ایام تشریق بهترین وقت از نظر خلوتی برای اعمال در این دو شب، پس از نیمه شب است.

35- گرچه خانم‌هایی که احتمال حائض شدن آنان پس از اعمال منا وجود دارد و نمی‌توانند تا وقت پاک شدن در مکّه بمانند، اعمال مکّه را پیش از وقوف به جای خواهند آورد، ولی چنانچه زنی اعمال مکّه را به‌جا نیاورده، حائض شد، باید توجه داشت که وظیفه او در عمره تمتع با اعمال مکّه تفاوت دارد. در عمره تمتع، در صورتی که می‌داند تا پیش از ظهر عرفه پاک نمی‌شود، باید به افراد عدول کند ولی در اعمال مکّه باید برای طواف و نماز طواف نایب بگیرد و سعی را خودش با مراعات ترتیب به جای آورد.

36- به علل زیر زائران به انجام عمره مفرده- پس از اعمال- تشویق نشوند، حتی برخی افراد را باید برحذر داشت: