- پیشگفتار 1
- یاد آوری نکتههای پیش از سفر 10
- بخش اوّل: راهنمای فقهی، اجرایی عمره و حج (ویژه روحانیان کاروانها) 10
- راهنمای فقهی- اجرایی عمره و حج 10
- اشاره 15
- حکم خمس پول ثبت نام 15
- در مدینه منوره 23
- از میقات تا حرم 30
- اعمال عمره تمتّع 36
- اشاره 41
- استفتای طواف معذورین 41
- اعمال حج 47
- استفتای رمی جمرات توسعه یافته 59
- استفتا 62
- راهنمای فقهی اجرایی حج 65
- بخش دوم: راهنمای فقهی، اجرایی عمره و حج (ویژه عوامل اجرایی کاروانها) 65
- تشویق زائران 70
- تنظیم برنامههای آموزشی حج 70
- استطاعت 70
- اخلاص در عمل 70
- نیابت 72
- یاری روحانی 74
- دخالت سابقهداران 74
- مواظبت بر وقت نماز 75
- نماز تمام یا شکسته 75
- قبله 76
- تشویق زائران برای شرکت در نماز 76
- یادآوری وضو 77
- احرام در میقات 77
- نذر احرام قبل از میقات 79
- زیر سایه رفتن 79
- داشتن حوله اضافی 79
- نگاه در آینه 82
- غذای خوشبو 82
- قسم خوردن 82
- حرام بودن مرد بر زن و زن بر مرد 82
- طواف و نماز طواف 84
- قطع تلبیه 84
- دعای ورود به حرم 84
- بین الاحرامین 85
- تقصیر 85
- نیابت در نماز طواف 85
- شک در طواف یا قطع آن 85
- احرام حج 88
- از عرفات تا مشعر الحرام 88
- زمان حرکت به عرفات 88
- تقدیم اعمال مکّه 88
- در مشعر الحرام 90
- وقوف اضطراری برای بانوان 90
- قربانگاه 92
- بیرون رفتن از منا 93
- بیتوته در منا 93
- برگشت از منا 95
- اعمال مکه 95
- نکات فقهی عمره و حج 96
- عمره مفرده پس از اعمال 96
- بیماران و مجروحان 96
- بخش سوم: نکات فقهی عمره و حج 96
- بخش چهارم: احکام کلی در حج 115
- احکام کلی در حج 115
ص: 70
بهویژه مناسک حج برای آنها ضروریتر میباشد، و چون گاهی بر اثر پیش آمدن مشکلاتی برای روحانی کاروان یا جدایی برخی از زائران از جمع آنها، مدیر یا معاون یا خدمه باید با آگاهی کامل به مناسک حج، مراقب انجام درست اعمال حجاج باشند، به عنوان مثال: هنگام حرکت زائران از میقات به مکه، یا از مکه به عرفات، یا از عرفات به مشعر، که با چند دستگاه اتوبوس حرکت میکنند، روحانی کاروان تنها همراه یکیاز آنهاست، درنتیجه بقیه اتوبوسها را باید مسؤولان کاروان همراهی کنند و چنانچه برای آنها مسألهای پیش آید، انتظار این است که مسؤولان کاروان بتوانند در چنان شرایطی، آنها را راهنمایی کنند.
بنابراین، آگاهی مدیران، معاونان و خدمه کاروانها نسبت به مناسک حج باید در حد بالاتری از آنچه برای زائران لازم است باشد و گذشته از مسائل عمومی حج، آشنایی با برخی از احکام فقهی، که رابطه تنگاتنگ با مسائل اجرایی حج دارد، نیز لازم است.
اخلاص در عمل
مدیریت کاروان حج و خدمت به زائران بیت اللَّه الحرام، از اعمالی است که رنگ عبادت دارد، از این رو، بهجز اعمال عمره و حج، اگر اینگونه فعالیتها نیز با قصد قربت و برای رضای خداوند انجام پذیرد، اجر اخروی فراوانی نیز خواهد داشت.
تنظیم برنامههای آموزشی حج
بر مسؤولان کاروان لازم است برنامههای آموزشی حج را بهگونهای تنظیم کنند که زائران آنها بتوانند به نحو شایستهای در آن برنامهها شرکت کرده و خود را آماده این سفر عظیم بنمایند؛ یعنی با در نظر گرفتن زمان حرکت کاروان و موقعیت شغلی زائران، جلسات آموزشی در وقت مناسب تشکیل گردد و از نظر مکانی نیز محل برگزاری آنها در جایی باشد که تمام زائران یا درصد بالایی از آنها بتوانند شرکت کنند.
تشویق زائران
مسؤولان کاروان، زائران خود را به شرکت در کلاسهای آموزشی مناسک، که توسط روحانیون معظم کاروانها برگزار میگردد و استفاده از برنامههای صدا و سیما که ویژه حج تهیه و پخش میشود و مطالعه کتابهایی که در این زمینه منتشر شده است تشویق کنند، چون هر چه سطح آگاهی زائران نسبت به مسائل حج بالاتر باشد، اداره کاروان نیز راحتتر است.
استطاعت
کسانی که حج واجب خود را بهجا نیاوردهاند؛ یعنی سال اوّل تشرّف آنهاست یا تاکنون استطاعت نداشتهاند و الآن با هزینه سازمان حج و زیارت به حج مشرف میشوند، چنانچه به غیر از