احکام فقهی - اجرایی حج صفحه 70

ص: 70

به‌ویژه مناسک حج برای آن‌ها ضروری‌تر می‌باشد، و چون گاهی بر اثر پیش آمدن مشکلاتی برای روحانی کاروان یا جدایی برخی از زائران از جمع آن‌ها، مدیر یا معاون یا خدمه باید با آگاهی کامل به مناسک حج، مراقب انجام درست اعمال حجاج باشند، به عنوان مثال: هنگام حرکت زائران از میقات به مکه، یا از مکه به عرفات، یا از عرفات به مشعر، که با چند دستگاه اتوبوس حرکت می‌کنند، روحانی کاروان تنها همراه یکی‌از آن‌هاست، درنتیجه بقیه اتوبوس‌ها را باید مسؤولان کاروان همراهی کنند و چنانچه برای آن‌ها مسأله‌ای پیش آید، انتظار این است که مسؤولان کاروان بتوانند در چنان شرایطی، آن‌ها را راهنمایی کنند.

بنابراین، آگاهی مدیران، معاونان و خدمه کاروان‌ها نسبت به مناسک حج باید در حد بالاتری از آنچه برای زائران لازم است باشد و گذشته از مسائل عمومی حج، آشنایی با برخی از احکام فقهی، که رابطه تنگاتنگ با مسائل اجرایی حج دارد، نیز لازم است.

اخلاص در عمل‌

مدیریت کاروان حج و خدمت به زائران بیت اللَّه الحرام، از اعمالی است که رنگ عبادت دارد، از این رو، به‌جز اعمال عمره و حج، اگر اینگونه فعالیت‌ها نیز با قصد قربت و برای رضای خداوند انجام پذیرد، اجر اخروی فراوانی نیز خواهد داشت.

تنظیم برنامه‌های آموزشی حج‌

بر مسؤولان کاروان لازم است برنامه‌های آموزشی حج را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که زائران آن‌ها بتوانند به نحو شایسته‌ای در آن برنامه‌ها شرکت کرده و خود را آماده این سفر عظیم بنمایند؛ یعنی با در نظر گرفتن زمان حرکت کاروان و موقعیت شغلی زائران، جلسات آموزشی در وقت مناسب تشکیل گردد و از نظر مکانی نیز محل برگزاری آن‌ها در جایی باشد که تمام زائران یا درصد بالایی از آن‌ها بتوانند شرکت کنند.

تشویق زائران‌

مسؤولان کاروان، زائران خود را به شرکت در کلاس‌های آموزشی مناسک، که توسط روحانیون معظم کاروان‌ها برگزار می‌گردد و استفاده از برنامه‌های صدا و سیما که ویژه حج تهیه و پخش می‌شود و مطالعه کتاب‌هایی که در این زمینه منتشر شده است تشویق کنند، چون هر چه سطح آگاهی زائران نسبت به مسائل حج بالاتر باشد، اداره کاروان نیز راحت‌تر است.

استطاعت‌

کسانی که حج واجب خود را به‌جا نیاورده‌اند؛ یعنی سال اوّل تشرّف آن‌هاست یا تاکنون استطاعت نداشته‌اند و الآن با هزینه سازمان حج و زیارت به حج مشرف می‌شوند، چنانچه به غیر از