احکام فقهی - اجرایی حج صفحه 77

ص: 77

مسؤولان محترم کاروان‌ها، این مسأله را به زائران گوشزد کنند و آن‌ها را به شرکت در نماز جماعت، به‌ویژه نماز جماعت مسجدالحرام و مسجد النبی تشویق کنند و برنامه‌های زیارتی و پذیرایی را طوری تنظیم کنند که زائران بتوانند به موقع کارهای خود را انجام دهند و از شرکت در نماز تخلف نکنند. مواردی مشاهده می‌گردد که شام کاروان‌ها پس از نماز مغرب داده می‌شود و زائرانی که عصر به حرم یا بازار رفته‌اند، چون خوف دیر رسیدن به شام را دارند و فاصله محل اسکان هم زیاد است، به جای رفتن به نماز، برخلاف مسیر حرکت حجاج که جملگی برای شرکت در نماز جماعت به سوی مسجد می‌روند، آن‌ها به سوی محل استراحت در حرکتند و این عمل بسیار ناپسند و خلاف شؤون شرعی است.

یادآوری وضو

هنگام بردن زائران به اماکن مقدس یا طواف و سایر اعمال، بسیار مناسب است قبل از حرکت به زائران یادآور شوید که وضو بگیرند و آماده حرکت شوند، تا هنگام زیارت کسی برای وضو گرفتن از جمع جدا نشود که سبب معطل ماندن سایرین و گاهی گم شدن آن فرد می‌شود و بسیار مشاهده شده است که حاجی به سبب غفلت از وضو، طواف را بدون ضو انجام داده و این امر مشکلاتی برای کاروان و خودش پدید آورده است.

احرام در میقات‌

تلاش بی‌وقفه مسؤولان کاروان با شروع اعمال و احرام در میقات آغاز می‌شود، که از آنجا به بعد، دقّت بسیار زیاد و مدیریت کامل، ضامن پیشبرد کارها خواهد شد.

کسانی که مدینه بعد هستند و برای احرام به «جُحفَه» می‌روند، نسبت به احرام مشکل خاصی ندارند، چون میقات جُحفه اختصاص به مسجد ندارد و تمام منطقه جُحفه، میقات است و بردن زائران به داخل مسجد به‌ویژه در مواقع ازدحام و زیادی جمعیت، ضرورتی ندارد و برای خانم‌هایی که از رفتن به مسجد معذورند مشکلی وجود ندارد. (1) ولی کسانی که مدینه قبل هستند و برای احرام به مسجد شجره می‌روند، چون به فتوای بسیاری از فقها تنها مسجد شجره میقات است و بنابر احتیاط واجب باید احرام در مسجد واقع شود (2) توجه به نکات زیر لازم است:

1. پیش از رفتن به مسجد، زائران را نسبت به جغرافیای مسجد، محل وضو و غسل احرام توجیه نمایید که به راحتی بتوانند اعمال را انجام دهند و زائری گم نشود و در حیاط اوّلی که پس از دستشویی‌ها و قبل از مسجد است نمانند، چون برخی از حجاج خیال می‌کنند آنجا نیز جزو مسجد شجره است.

1- مناسک، سؤال 236.

2- مناسک، مسأله 202.